<\/p>\n
Een hond of kat die structureel minder energie heeft, trager herstelt na inspanning, of op leeftijd stijver wordt: het zijn klachten die vaak worden afgedaan als \u201cgewoon ouder worden\u201d. Shilajit, een mineraalrijke harsachtige stof uit het Himalayagebergte, grijpt aan op een ander niveau: de energieproductie in de cel zelf. Hier lees je wat daar wetenschappelijk over bekend is, en wat niet.<\/p>\n
Door Stefan Veenstra DVM<\/p>\n<\/div>\n
KORTE SAMENVATTING<\/strong><\/p>\n Shilajit<\/strong> is een mineraalrijke harsachtige stof die van nature ontstaat in het Himalayagebergte en rijk is aan fulvinezuur<\/strong>: een kleine, actieve verbinding die de energiefabriekjes van de cel (mitochondri\u00ebn<\/strong>) helpt ondersteunen. Onderzoek laat effecten zien op energiehuishouding, herstel na inspanning, botdichtheid en gewrichten, met een gerandomiseerde dierstudie die specifiek bij honden met gewrichtsklachten is uitgevoerd. Zuiverheid is bij shilajit cruciaal: onbewerkte, ongezuiverde shilajit kan zware metalen bevatten. Bij NGD Care wordt daarom alleen gezuiverde shilajit met een getest fulvinezuurgehalte gebruikt.<\/p>\n<\/div>\n Shilajit (ook wel mumijo of moomiyo genoemd) is een donkere, harsachtige stof die eeuwenlang tussen rotslagen in het Himalayagebergte, de Kaukasus en andere hooggebergtes wordt gevormd. De stof ontstaat door de langzame afbraak van plantenmateriaal onder druk van gesteente, vermengd met mineralen uit de bergformatie. Het resultaat is een humuszuur<\/a>-rijk complex met tientallen mineralen en een kleine, biologisch actieve fractie: fulvinezuur<\/a>.<\/p>\n Shilajit wordt in de Ayurvedische traditie al eeuwenlang gebruikt, maar de wetenschappelijke belangstelling is relatief recent. Het grootste deel van het onderzoek richt zich op fulvinezuur als de werkzame kernstof, en dan vooral op de rol daarvan in de energieproductie van de cel.<\/p>\n Op shilajit-etiketten kom je fulvinezuurpercentages tegen die sterk uiteenlopen: van 15% tot soms wel 90%. Dat verschil zegt vaak meer over de meetmethode dan over de kwaliteit van het product.<\/p>\n De meest gebruikte, gestandaardiseerde meetmethode is de Lamar-methode (gebaseerd op oxidatie met kaliumdichromaat en spectroscopische bepaling van het fulvinezuurgehalte), ook aangehouden in USP-richtlijnen voor shilajit-extracten. Via deze methode bevat authentieke, gezuiverde shilajit doorgaans 15 tot 22% zuiver fulvinezuur. Percentages van 60% of hoger zijn via deze methode ongebruikelijk hoog voor een natuurproduct.<\/p>\n Hogere percentages op andere etiketten ontstaan meestal doordat een andere maatstaf wordt gebruikt: de totale humuszuurfractie (waarvan fulvinezuur maar een deel is) wordt dan als \u201cfulvinezuur\u201d vermeld, of het percentage wordt berekend op basis van een niet-gestandaardiseerde droge-stofmeting in plaats van de Lamar-methode. Dat is een vergelijkingsprobleem dat in de hele markt van fulvinezuurhoudende producten speelt, niet iets wat aan \u00e9\u00e9n producent is toe te schrijven. Bij NGD Care wordt het fulvinezuurgehalte via de Lamar-methode getest en op het etiket vermeld, zodat het percentage vergelijkbaar is met wat in de vakliteratuur als realistisch geldt voor authentieke shilajit.<\/p>\n Vermoeidheid, traag herstel na inspanning, verminderde vitaliteit. Fulvinezuur ondersteunt de energieproductie in de mitochondri\u00ebn, de energiefabriekjes van elke cel.<\/p>\n<\/div>\n Stijfheid, gewrichtsklachten en botdichtheid op leeftijd. Onderzoek bij honden en bij mensen laat een ondersteunende werking op gewrichten en botstructuur zien.<\/p>\n<\/div>\n Als onderdeel van een breder herstelprogramma, bijvoorbeeld in de latere fase van het Darmprotocol, waarin de energiehuishouding weer wordt opgebouwd.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n Elke lichaamscel bevat mitochondri\u00ebn<\/a>, kleine celonderdelen die voedingsstoffen omzetten in bruikbare energie. Fulvinezuur speelt volgens onderzoek een rol als elektronendrager in de mitochondriale elektronentransportketen<\/a>, de laatste stap in dat energieproces. Daarnaast bevat shilajit dibenzo-alfa-pyronen (DBPs)<\/a>, verbindingen die oxidatieve stress<\/a> in het mitochondrion helpen dempen.<\/p>\n Reviewartikel \u00b7 International Journal of Alzheimer’s Disease 2012 \u00b7 Carrasco-Gallardo et al.<\/p>\n Carrasco-Gallardo en collega’s brachten de bekende werkingsmechanismen van shilajit in kaart en beschreven de rol van fulvinezuur en DBPs bij de energiehuishouding en bescherming van cellen tegen oxidatieve schade, met een focus op zenuwcellen.<\/p>\n<\/div>\n Een dierstudie naar een gezuiverde shilajit-formulering liet zien dat toediening de energiestatus na fysieke inspanning verbeterde, gemeten aan herstelmarkers in het bloed.*<\/a><\/sup> Dat sluit aan bij het beeld dat shilajit vooral relevant is bij herstel en vermoeidheid, niet als stimulerend middel op de korte termijn.<\/p>\n Fulvinezuur uit shilajit heeft in laboratoriumonderzoek een remmend effect laten zien op onderdelen van het afweersysteem die bij overmatige ontstekingsreacties betrokken zijn, en draagt bij aan het afremmen van chronische, laaggradige ontstekingsprocessen.<\/p>\n Studie \u00b7 Journal of Diabetes Research 2018 \u00b7 Winkler & Ghosh<\/p>\n Winkler en Ghosh beschreven het therapeutisch potentieel van fulvinezuur bij chronische ontstekingsprocessen en verstoorde bloedsuikerregulatie, met werkingsmechanismen die deels overlappen met de mitochondriale effecten die ook bij shilajit worden gezien.<\/p>\n<\/div>\n Labonderzoek \u00b7 Phytotherapy Research 2009 \u00b7 Schepetkin et al.<\/p>\n Schepetkin en collega’s onderzochten de invloed van fulvinezuur uit shilajit op het afweersysteem en vonden een remmend effect op een van de routes die bij overmatige ontstekingsreacties een rol speelt, vergelijkbaar met wat bij andere natuurlijke fulvinezuurbronnen werd gezien.<\/p>\n<\/div>\n Voor gewrichten en botten is dit het best onderbouwde deel van het shilajit-onderzoek, met studies bij zowel mensen als honden.<\/p>\n Klinische diergeneeskundige studie \u00b7 Journal of Veterinary Science & Animal Husbandry 2013 \u00b7 Lawley et al.<\/p>\n In een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde studie kregen 10 honden met matige artritis gedurende 5 maanden tweemaal daags 500 mg gezuiverde shilajit of een placebo. Vanaf dag 60 was er een significante afname van pijn bij manipulatie van het gewricht, en vanaf dag 120 ook een significante afname van algehele pijn en pijn na inspanning. Bloedwaarden voor lever, nieren, hart en spieren werden maandelijks gecontroleerd en bleven binnen normale grenzen: de honden verdroegen de shilajit goed.<\/p>\n<\/div>\n Bij mensen liet een gerandomiseerd, placebogecontroleerd onderzoek bij postmenopauzale vrouwen met verminderde botdichtheid (osteopenie) zien dat shilajit-extract, gedurende 48 weken dagelijks ingenomen, dosisafhankelijk oxidatieve stress en ontstekingsmarkers verlaagde en het verlies aan botmineraaldichtheid afremde.*<\/a><\/sup> Een aparte studie bij mensen vond na 8 weken shilajit-gebruik een toename van een bloedmarker die samenhangt met de opbouw van bindweefsel in kraakbeen en pezen.*<\/a><\/sup><\/p>\n Deze bevindingen zijn niet \u00e9\u00e9n-op-\u00e9\u00e9n te vertalen naar elk dier of elke klacht, maar samen vormen ze een consistent beeld: shilajit lijkt een ondersteunende rol te spelen bij zowel gewrichtsweefsel (glycosaminoglycanen<\/a> en synoviaalvloeistof<\/a>) als botstructuur.<\/p>\n Shilajit wordt gewonnen uit rotsspleten op grote hoogte, een omgeving die naast waardevolle mineralen ook zware metalen (zoals lood, arseen en kwik) uit het gesteente kan bevatten. Onbewerkte, ruwe shilajit is daarom niet zonder meer geschikt voor consumptie.<\/p>\n In de traditionele Ayurvedische praktijk wordt ruwe shilajit daarom altijd eerst gezuiverd (het proces heet shodhana): opgelost in water, gefilterd om onoplosbaar gesteentemateriaal te verwijderen, en vervolgens ingedikt. Bij kwalitatief geproduceerde shilajit wordt dit proces aangevuld met laboratoriumtests op zware metalen, microbi\u00eble besmetting en het fulvinezuurgehalte, voordat een batch als voedingssupplement wordt vrijgegeven.<\/p>\n Let op:<\/strong> koop shilajit alleen van een leverancier die per batch laboratoriumresultaten voor zware metalen kan tonen. Ongezuiverde of ongeteste shilajit die online als \u201cruw\u201d of \u201cpuur\u201d wordt verkocht, kan risicovolle hoeveelheden zware metalen bevatten. Dit geldt voor zowel humane als diervoedingssupplementen.<\/p>\n<\/div>\n Shilajit heeft, mits gezuiverd en getest, een gunstig veiligheidsprofiel. Een overzichtsstudie naar de veiligheid van shilajit bij humane consumptie concludeerde dat gezuiverde shilajit bij de onderzochte doseringen goed wordt verdragen, met een lage kans op bijwerkingen.*<\/a><\/sup> Dat sluit aan bij de veterinaire studie hierboven, waarin honden shilajit gedurende 5 maanden zonder afwijkende bloedwaarden verdroegen.<\/p>\n Shilajit is als ingredi\u00ebnt van een voedingssupplement niet aangemerkt als Novel Food binnen de EU: het heeft een aantoonbare gebruiksgeschiedenis als voedingssupplement van v\u00f3\u00f3r 15 mei 1997. De toepassing bij hond, kat en mens is in die zin regulatoir vergelijkbaar, al blijft de juiste dosering per diersoort en lichaamsgewicht verschillen. Overleg bij twijfel altijd met je dierenarts, zeker bij dieren die al medicatie gebruiken.<\/p>\nWat is shilajit precies?<\/h2>\n
Fulvinezuur: waarom percentages op etiketten zo uiteenlopen<\/h2>\n
Waar helpt shilajit bij?<\/h2>\n
De wetenschap achter de werking<\/h2>\n
Mitochondri\u00ebn: de energiefabriekjes van de cel<\/h3>\n
Ontsteking en afweer<\/h3>\n
Gewrichten en botdichtheid<\/h3>\n
Zuiverheid: waarom bewerking bij shilajit cruciaal is<\/h2>\n
Is shilajit veilig, ook voor mens en dier samen?<\/h2>\n
\nNGD Care Darmprotocol, fase 2<\/a><\/div>\n