<\/p>\n
Waarom \u201cde weerstand verhogen\u201d niet altijd het juiste doel is, hoe immuundefici\u00ebntie en immuundysregulatie van elkaar verschillen, wat lage weerstand, auto-immuunziekte en allergie mechanistisch gemeen hebben, en hoe gerichte ondersteuning per richting eruitziet. Onderbouwd met literatuur.<\/p>\n
Door Stefan Veenstra DVM<\/p>\n<\/div>\n
KORTE SAMENVATTING<\/strong><\/p>\n \u201cDe weerstand verhogen\u201d is niet altijd het juiste doel. Bij lage weerstand<\/strong> (immuundefici\u00ebntie) reageert het immuunsysteem te zwak, en is stimulatie gewenst. Bij auto-immuunziekte<\/strong> en allergie<\/strong> (immuundysregulatie) reageert het immuunsysteem juist te fel of verkeerd gericht, en is modulatie nodig, geen stimulatie. Alle drie situaties delen wel dezelfde basis: de darm-immuunas, oxidatieve balans en voedingscofactoren. Het Darmprotocol<\/a> vormt daarom het fundament waarop elke richting het meeste effect heeft; bij allergische huidklachten werkt dit aanvullend goed samen met het Huidprotocol<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n Het immuunsysteem wordt in de consumentenmarkt vaak beschreven als een spier die je \u201csterker\u201d moet maken: hoe meer weerstand, hoe beter. Deze beschrijving mist het wezenlijke. Het immuunsysteem is primair een balanssysteem, geen versterkingssysteem. Het moet krachtig genoeg reageren op echte bedreigingen, tolerant genoeg blijven tegenover lichaamseigen weefsel en onschuldige omgevingsstoffen, en tijdig weer tot rust komen zodra een dreiging is opgeruimd.<\/p>\n Wanneer dat evenwicht verstoord raakt, kan dat op twee tegenovergestelde manieren: het systeem reageert te weinig (immuundefici\u00ebntie, zichtbaar als lage weerstand) of het reageert te veel of verkeerd gericht (immuundysregulatie, zichtbaar als auto-immuunziekte of allergie). Dit is waarom \u201cde weerstand verhogen\u201d bij de tweede groep niet alleen onnodig maar potentieel ongewenst is.<\/p>\n Achtergrond en klinische context<\/strong><\/p>\n Dit artikel vormt de wetenschappelijke achtergrond bij de NGD Care Immuunbundel. Het behandelt de twee tegenovergestelde richtingen van immuunproblematiek bij hond en kat, hun gemeenschappelijke mechanismen en de onderbouwing van de gerichte suppletieaanpak per richting. Altijd aanvullend op reguliere veterinaire behandeling, zeker bij een vastgestelde auto-immuunziekte.<\/p>\n<\/div>\n Bij immuundefici\u00ebntie reageert het aangeboren en verworven immuunsysteem te traag of te zwak op pathogenen. Klinisch uit zich dit als terugkerende infecties, trage wondgenezing en verhoogde vatbaarheid tijdens perioden van belasting: na ziekte, chirurgie, antibioticagebruik of op hogere leeftijd (immunosenescentie). Hier is stimulatie van innate immuuncellen, macrofagen en dendritische cellen via bijvoorbeeld b\u00e8taglucanen of astragalus-polysacchariden mechanistisch precies wat nodig is.[1]<\/a><\/sup><\/p>\n Bij immuundysregulatie is het probleem niet de kracht van de respons maar de gerichtheid en regulatie ervan. Twee varianten zijn hier klinisch relevant. Bij auto-immuunziekte<\/strong> valt het immuunsysteem lichaamseigen weefsel aan doordat de tolerantie voor \u201czelf\u201d is doorbroken, vaak via een tekort aan regulatoire T-cellen (T-regs) die deze tolerantie normaal bewaken.[2]<\/a><\/sup> Bij allergie<\/strong> reageert het immuunsysteem overdreven op onschuldige stoffen (pollen, voedseleiwitten, omgevingsallergenen) via een Th2-gedomineerde respons met IgE-productie en mestcelactivatie. Beide zijn vormen van misgerichte reactiviteit, geen zwakte.<\/p>\n Lage weerstand<\/strong><\/p>\n Terugkerende infecties en traag herstel ontstaan doordat de innate afweer (macrofagen, natural killer-cellen, complement) en de adaptieve afweer (T- en B-cellen) onvoldoende snel of krachtig reageren. Bij senior dieren speelt immunosenescentie: een geleidelijke afname van zowel de kwantiteit als de kwaliteit van immuuncellen. Bij dieren na ziekte of medicatie (met name antibiotica en corticostero\u00efden) is de afweer tijdelijk onderdrukt en is gerichte ondersteuning van zowel het immuunsysteem als het microbioom zinvol.<\/p>\n<\/div>\n Auto-immuunziekte<\/strong><\/p>\n Bij aandoeningen als IMHA, ITP, lupus, pemphigus, auto-immune thyro\u00efditis en immuungemedieerde polyartritis valt het immuunsysteem lichaamseigen structuren aan: rode bloedcellen, bloedplaatjes, huid, schildklierweefsel of gewrichtskraakbeen, afhankelijk van de aandoening. Verlies van T-reg-gemedieerde tolerantie en, bij sommige vormen, moleculaire mimicry (waarbij lichaamseigen eiwitten lijken op bacteri\u00eble of voedingseiwitten die de darmbarri\u00e8re zijn gepasseerd) spelen hierbij een rol. Deze dieren staan meestal al onder behandeling met immunosuppressiva.<\/p>\n<\/div>\n Allergie<\/strong><\/p>\n Bij atopische dermatitis, voedselallergie en omgevingsallergie ontstaat een Th2-gedomineerde immuunrespons: mestcellen en basofielen worden via IgE geactiveerd bij blootstelling aan het allergeen en zetten histamine, leukotri\u00ebnen en prostaglandinen vrij. Dit veroorzaakt jeuk, huidontsteking en soms gastro-intestinale klachten. Een verstoorde huid- en darmbarri\u00e8re verlaagt de drempel voor deze overreactie, wat huidgerichte ondersteuning via het Huidprotocol<\/a> naast deze bundel relevant kan maken bij atopische dermatitis.<\/p>\n<\/div>\n Ongeacht de richting speelt de darm een centrale rol, alleen wijst het effect van dysbiose een andere kant op naargelang de uitgangssituatie. Kortketenvetzuren (SCFA’s), geproduceerd door gezonde darmbacteri\u00ebn bij de fermentatie van vezels, zijn essenti\u00eble immunomodulatoren: ze bevorderen de differentiatie van regulatoire T-cellen en de productie van het anti-inflammatoire cytokine IL-10.[3]<\/a><\/sup><\/p>\n Bij een tekort aan SCFA’s door dysbiose ontstaat te weinig T-reg-activiteit, wat bij een reeds kwetsbaar systeem kan bijdragen aan het doorbreken van zelftolerantie (auto-immuniteit) of aan een verschuiving richting Th2-dominantie (allergie). Tegelijkertijd ondersteunt een gezond microbioom via diezelfde SCFA-route en via directe interactie met immuuncellen ook de algemene paraatheid van het immuunsysteem, relevant bij lage weerstand. Microbioomherstel is daarom, net als bij de darm-hormoon-as in endocriene aandoeningen, een fundament dat in alle drie richtingen bijdraagt, ook al is het gewenste eindresultaat tegengesteld. Bij uitgesproken darmklachten of langdurige dysbiose gaat het NGD Care Darmprotocol<\/a> dieper dan de Prebiotica-basis van de Immuunbundel alleen.<\/p>\n 1. Darm-immuunas verstoring<\/strong><\/p>\n SCFA-tekort door dysbiose vermindert T-reg-vorming (relevant bij auto-immuniteit\/allergie) en de algemene immuunparaatheid (relevant bij lage weerstand).<\/p>\n<\/div>\n 2. Oxidatieve stress en ontsteking<\/strong><\/p>\n Actieve infectie, chronische auto-immuunontsteking en aanhoudende allergische reacties verhogen alle drie de oxidatieve belasting, via verschillende routes maar met vergelijkbaar cellulair gevolg.<\/p>\n<\/div>\n 3. Voedingscofactoren en celmembranen<\/strong><\/p>\n Omega-3-vetzuren be\u00efnvloeden via de eicosano\u00efdenbalans zowel de opruiming van infecties als de demping van overmatige ontstekingsreacties. Vitamine C is cofactor in beide typen immuuncelfunctie.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n Ultrabewerkt droogvoer met beperkte vezelinhoud verlaagt de SCFA-productie en verhoogt de systemische LPS-belasting via een doorlaatbare darmbarri\u00e8re. Dit ondermijnt zowel de T-reg-vorming die relevant is bij auto-immuniteit en allergie, als de algemene immuunparaatheid die relevant is bij lage weerstand. Verse, gevarieerde voeding levert bovendien de aminozuren, vetzuren en sporenelementen (zink, selenium) die als cofactor nodig zijn voor immuuncelfunctie in beide richtingen.<\/p>\n Prebiotica<\/strong> bevorderen sacharolytische fermentatie en daarmee SCFA-productie, met T-reg-inductie en verbeterde barri\u00e8refunctie als gevolg, ongeacht de richting waarin het immuunsysteem moet worden bijgestuurd.[3]<\/a><\/sup> Calanusolie<\/strong> levert EPA en DHA in wax ester-vorm en astaxanthine; omega-3-vetzuren moduleren de eicosano\u00efdenbalans richting minder ontstekingsbevorderende mediatoren, wat zowel bij infectiebestrijding als bij chronische overreactiviteit relevant is. Liposomale vitamine C<\/strong> is cofactor voor neutrofielfunctie en collageenvorming (relevant bij weefselherstel na infectie) en heeft daarnaast antioxidatieve werking die bij chronische ontsteking relevant is. Daily Multi<\/strong> levert de bredere basis van vitaminen, mineralen en sporenelementen (onder meer zink en selenium) die als cofactor dienen voor talrijke enzymatische immuunprocessen, van neutrofielfunctie tot antioxidant-enzymen als glutathionperoxidase. Net als de andere drie is dit een voorwaardelijke, richtingsneutrale ondersteuning: het maakt het immuunsysteem beter in staat te functioneren, zonder zelf een stimulerend of dempend signaal af te geven.<\/p>\n Myco Immune<\/strong> levert b\u00e8taglucanen uit medicinale paddenstoelen die via dectin-1-receptoren op macrofagen en dendritische cellen de innate afweer activeren. Lactoferrine<\/strong> is een ijzerbindend glycoprote\u00efne dat pathogenen indirect remt door vrij ijzer weg te vangen (nutritional immunity) en dat de mucosale afweer en het microbioom ondersteunt. Longevity Support<\/strong> levert naast NAD\u207a voor cellulaire energie tijdens herstel ook astragalus: astragaloside IV en de polysacchariden uit de wortel moduleren immuuncellen via onder meer de TLR4\/NF-\u03baB-signaalroute, een ander mechanisme dan de dectin-1-route van b\u00e8taglucanen, waardoor beide elkaar aanvullen.[1]<\/a><\/sup><\/p>\n PEA<\/strong> (palmitoylethanolamide) is een lichaamseigen vetzuuramide dat via PPAR-alfa mestcelactivatie en microgliarespons moduleert, zonder de innate afweer te stimuleren. Boswellia<\/strong> remt via 5-lipoxygenase de leukotrieen B4-synthese, complementair aan de NF-kB-remming van curcumine<\/strong>, dat de pro-inflammatoire cytokineproductie dempt die bij auto-immuunziekte chronisch verhoogd is. Glutathion<\/strong> ondersteunt de cellulaire antioxidatieve balans en de lever, relevant omdat veel dieren met een auto-immuunziekte langdurig corticostero\u00efden, ciclosporine of andere immunomodulerende medicatie gebruiken die lever en oxidatieve balans belasten.<\/p>\n Waarom geen b\u00e8taglucanen of astragalus bij auto-immuunziekte<\/strong><\/p>\n Immuunstimulerende stoffen zijn bij een reeds overactieve of misgerichte immuunrespons in theorie ongewenst: ze kunnen de bestaande overactiviteit versterken. Het bewijs hiervoor is overwegend mechanistisch en gebaseerd op enkele casu\u00efstiek, niet op grote gecontroleerde trials, maar de voorzorg is klinisch gangbaar. Myco Immune en Longevity Support worden bij deze richting daarom alleen na overleg met de behandelend dierenarts geadviseerd.[4]<\/a><\/sup><\/p>\n<\/div>\n Dit betekent niet dat immuunstimulatie bij een auto-immuunziekte of allergie per definitie is uitgesloten. Een dierenarts kan hier in specifieke situaties toch bewust voor kiezen. Drie voorbeelden. Bij een aantoonbare infectie tijdens immunosuppressieve behandeling<\/strong> onderdrukken corticostero\u00efden of ciclosporine de afweer al, waardoor tijdelijke ondersteuning van de afweer tegen de infectie iets anders is dan stimuleren \u201cvoor\u201d de auto-immuunziekte zelf. Bij een stabiele auto-immuunziekte in goed gecontroleerde remissie<\/strong> op een lage onderhoudsdosis kan de dierenarts het infectierisico van de immunosuppressie zwaarder laten wegen dan het theoretische risico op een opflakkering, zeker bij een kwetsbaar dier (hoge leeftijd, comorbiditeit). En tijdens het afbouwen van langdurige immunosuppressieve medicatie<\/strong> is algemene hersteleuring eerder een overgangsfase dan gerichte stimulatie.<\/p>\n Ook het mechanistische onderscheid speelt hierin mee: het gaat niet alleen om \u201cwel of niet stimuleren\u201d, maar om welke route<\/em>. B\u00e8taglucanen (Myco Immune) en astragalus (Longevity Support) activeren breed de T- en B-celrespons, precies de route die bij auto-immuniteit al ontregeld is.[4]<\/a><\/sup> Lactoferrine<\/strong> werkt via een ander mechanisme: primair antimicrobieel, door vrij ijzer weg te vangen van pathogenen (nutritional immunity), zonder diezelfde adaptieve immuunrespons breed aan te zwengelen. Om die reden kan een dierenarts bij een auto-immuunpati\u00ebnt met een infectie eerder kiezen voor Lactoferrine-achtige ondersteuning dan voor b\u00e8taglucanen of astragalus. Dit blijft in alle gevallen een individuele afweging van de behandelend dierenarts, nooit een standaardadvies binnen deze bundel.<\/p>\nHet immuunsysteem als balanssysteem<\/h2>\n
Twee richtingen, \u00e9\u00e9n systeem<\/h2>\n
Immuundefici\u00ebntie: onvoldoende respons<\/h3>\n
Immuundysregulatie: overmatige of verkeerd gerichte respons<\/h3>\n
De drie situaties mechanistisch<\/h2>\n
Een onderkende driver die alle drie richtingen raakt: dysbiose<\/h2>\n
Drie gemeenschappelijke eindpunten<\/h2>\n
Voeding bij immuunklachten<\/h2>\n
De supplementen mechanistisch uitgewerkt<\/h2>\n
Basis, voor alle richtingen: Prebiotica, Calanusolie, Liposomale Vitamine C, Daily Multi<\/h3>\n
Richting lage weerstand: Myco Immune, Lactoferrine, Longevity Support<\/h3>\n
Richting auto-immuunziekte: PEA Complex, Liposomale Curcumine, Liposomaal Glutathion<\/h3>\n
Richting allergie: Histamine Balance, PEA Complex, Liposomale Curcumine<\/h3>\n