{"id":23352,"date":"2026-06-25T22:50:43","date_gmt":"2026-06-25T20:50:43","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ngdcare.nl\/?post_type=kennisbank&p=23352"},"modified":"2026-06-29T11:32:25","modified_gmt":"2026-06-29T09:32:25","slug":"hittegolf","status":"publish","type":"kennisbank","link":"https:\/\/www.ngdcare.nl\/pt-pt\/kennisbank\/hittegolf\/","title":{"rendered":"Hittegolf"},"content":{"rendered":"
\n
NGD Care: Seizoensgebonden zorg<\/div>\n

Hittegolf: zo help je je hond of kat \u00e9cht door de warme dagen<\/h1>\n

Schaduw en water zijn de basis, dat weet inmiddels iedereen. Maar wat je dier te eten geeft tijdens hitte, en welke \u201cverkoelende” trucs eigenlijk averechts werken, weten de meeste mensen niet.<\/p>\n

Door Stefan Veenstra DVM<\/p>\n<\/div>\n

\n

Zodra de eerste hittegolf wordt aangekondigd, vliegen de tips je om de oren: drink veel water, loop niet op het hete asfalt, ga vroeg of laat op de dag wandelen. Allemaal terecht en belangrijk. Maar er is een laag die bijna nooit wordt aangestipt: wat je je hond of kat te eten geeft tijdens hete dagen kan net zo veel verschil maken als waar je hem laat lopen. Als dierenarts met een integratieve, orthomoleculaire kijk combineer ik in dit artikel de praktische basis met een voedingsperspectief vanuit de Traditionele Chinese Geneeskunde (TCM), waarin voeding wordt ingedeeld op verkoelende, neutrale of verwarmende eigenschappen.<\/p>\n

Waarom honden en katten zo gevoelig zijn voor hitte<\/h2>\n

Wij mensen zweten over ons hele lichaam en koelen daardoor relatief effici\u00ebnt af. Honden missen dat vermogen vrijwel volledig: zij kunnen alleen zweten via de voetzolen en moeten verder vertrouwen op hijgen om warmte af te voeren. Katten wassen zichzelf vaker bij hitte, het verdampen van speeksel op de vacht werkt verkoelend, en ze zoeken instinctief de koelste plek in huis op. Konijnen kunnen al helemaal moeilijk afkoelen en lopen al bij relatief gematigde temperaturen risico.<\/p>\n

Het eerste wat een hond, kat of konijn doet om af te koelen, is vaak heel simpel: helemaal plat op de zij of buik gaan liggen op een koel oppervlak, in de schaduw van een struik of op tegels. Door zoveel mogelijk lichaamsoppervlak in contact te brengen met een koeler oppervlak, wordt warmte afgevoerd via conductie. In de natuur vertonen de meeste dieren bij hitte ook simpelweg veel minder activiteit. Mijn katten brengen zo’n 23,5 uur per dag liggend op de koelste ondergrond door, en komen extreem heet weer daardoor prima door.<\/p>\n

Maar dat maakt huisdieren structureel kwetsbaarder voor hitte dan wijzelf, en het verklaart waarom een temperatuur die voor ons \u201clekker warm” aanvoelt, voor hen al belastend kan zijn. Een vacht speelt hierin een dubbele rol: thermische beeldvorming laat zien dat een vacht niet alleen tegen kou isoleert, maar ook tegen hitte, hij houdt de zon van de huid af en vertraagt warmteverlies naar buiten. Kort scheren is dus niet automatisch de oplossing die het lijkt, en er is geen sterk bewijs dat scheren de inwendige lichaamstemperatuur daadwerkelijk verlaagt. Regelmatig goed uitkammen, zodat losse onderwol en klitten verdwijnen en de lucht kan circuleren, is voor de meeste honden en katten een veiligere keuze.<\/p>\n

De basis: waar je sowieso op moet letten<\/h2>\n

Dit zijn de fundamenten. Niet nieuw, maar wel essentieel, en de moeite van het herhalen waard.<\/p>\n

\n
\n

Asfalt en zand zijn geen optie<\/strong><\/p>\n

Op een warme dag kan bestraat oppervlak boven de 60\u00b0C uitkomen. Vanaf zo’n 52\u00b0C kan al binnen ongeveer een minuut brandwonden aan de zooltjes ontstaan. Test met je hand: te heet voor jou is te heet voor pootjes. Loop op gras, in de schaduw, of overweeg hondenschoentjes.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Wandel vroeg of laat<\/strong><\/p>\n

Plan wandelingen in de vroege ochtend of late avond, kort en rustig, en let op je hond. Blijft hij rustig en hijgt hij niet overmatig, dan kan hij zijn warmte nog prima kwijt. Begint hij wel te hijgen of af te remmen, breek de wandeling dan af. Vermijd spelen, sporten of fietsen.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Nooit alleen in de auto<\/strong><\/p>\n

Ook niet \u201cvoor heel even” met een raampje open. De temperatuur kan al binnen 10 minuten met meer dan 10\u00b0C stijgen, en binnen een half uur tientallen graden hoger liggen dan buiten. Zie je een dier in nood: probeer eerst de eigenaar te vinden (bijvoorbeeld via een omroep in de winkel) en bel de politie (0900-8844), dierenambulance (0900-0245) of meld dierenmishandeling via 144. Is er direct levensgevaar en komt hulp niet op tijd, dan mag je als laatste redmiddel de ruit inslaan: leg de situatie zo mogelijk vast (foto, video, getuigen) en blijf bij het dier tot er hulp is.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Water<\/strong><\/p>\n

Altijd vers, koel (hoeft niet per se heel koud) water beschikbaar, meerdere bakken door het huis. Geef natte voeding, rauw vlees, hoog kwaliteit blikvoer, 20% groenten en eventueel nog met extra water op hele warme dagen. Zeker voor katten en senioren.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Extra verkoeling<\/strong><\/p>\n

Koelmat, koelbandana, ventilator of een handdoek met bevroren fles. Let op: een \u00e9cht koud oppervlak kan de huidvaten juist laten vernauwen, wat warmteafgifte vertraagt. Koud werkt beter dan ijskoud.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Vacht en gevoelige plekjes<\/strong><\/p>\n

Een verklitte ondervacht houdt warmte vast, goed uitkammen helpt. Neuspunt en oorranden, vooral bij lichte of kortharige dieren, kunnen verbranden, dierenzonnebrand kan hier bescherming bieden.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

Risicogroepen: extra oplettendheid<\/h2>\n

Kortsnuitige (brachycefale) rassen zoals de Franse Bulldog of Mopshond hebben door hun beperkte luchtwegen veel minder vermogen om af te koelen via hijgen. Pups en oudere dieren reguleren hun temperatuur minder goed. Dieren met overgewicht of een hart- of longaandoening lopen eveneens extra risico. Voor deze groepen geldt: wees extra voorzichtig en bouw extra marge in.<\/p>\n

Pas op met stilstaand water<\/h2>\n

Bij warm weer kan blauwalg zich snel ontwikkelen in stilstaand water zoals vennen en sloten. De toxinen die hierbij vrijkomen kunnen leiden tot ernstige maag-darmklachten, huidirritatie en in het slechtste geval leverschade. Daarnaast kan botulisme een rol spelen, veroorzaakt door bacteri\u00ebn die zich kunnen vermenigvuldigen rond dode vissen of vogels in het water. Laat je hond bij warm weer dus niet zomaar uit onbekend, stilstaand water drinken of zwemmen.<\/p>\n

Minder bekend, maar net zo relevant: honden die enthousiast veel water binnenslikken tijdens het zwemmen of apporteren in water, lopen een klein maar re\u00ebel risico op waterintoxicatie. Daarbij raakt de elektrolytenbalans verstoord doordat er te veel water in verhouding tot zout wordt opgenomen, wat in zeldzame gevallen tot een spoedsituatie kan leiden. Ook kan een hond die flink opgewarmd en buiten adem van het rennen plotseling in koud water springt, een zogenoemde koudeschok ervaren: een onwillekeurige hijgreflex en mogelijke hartritmestoornissen door de abrupte temperatuurwisseling, met name risicovol bij honden met een hartaandoening of bij oudere dieren. Bouw zwemsessies daarom rustig op, laat een verhit dier eerst even tot rust komen voor het het water in gaat, en wissel zwemmen af met rustmomenten.<\/p>\n

De stap die bijna niemand zet: voeding als verkoeling van binnenuit<\/h2>\n

Binnen de Traditionele Chinese Geneeskunde wordt voeding niet alleen beoordeeld op voedingsstoffen, maar ook op zijn energetische werking: verkoelend, neutraal of verwarmend. In de zomer kun je bewust kiezen voor voeding die het lichaam helpt om met de hitte om te gaan, in plaats van het juist extra te belasten.<\/p>\n

\n

Verkoelend, neutraal of verwarmend: de TCM-blik op voeding<\/strong><\/p>\n

In de TCM krijgt elk voedingsmiddel naast voedingswaarde ook een energetische eigenschap. Watermeloen, komkommer, sla, courgette en bleekselderij gelden als verkoelend. Eend en konijn gelden als koelend tot neutraal, terwijl bijvoorbeeld lam juist als verwarmend wordt gezien.<\/p>\n

Dit principe is geen vervanging voor de basismaatregelen, het is een aanvulling. Net zoals jij in de zomer sneller naar een salade grijpt dan naar een stevige stamppot, kan je hond of kat profiteren van een tijdelijke, lichte aanpassing in het dieet.<\/p>\n<\/div>\n

Verkoelende groenten en fruit als snack<\/h2>\n
\n
\n

Watermeloen<\/strong><\/p>\n

Zonder pitten en schil. Bestaat voor het overgrote deel uit water, sterk verkoelend en hydraterend.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Komkommer<\/strong><\/p>\n

Mild, waterrijk en licht verkoelend. Ideaal als kleine, frisse snack.<\/p>\n<\/div>\n

\n

Sla, courgette, bleekselderij<\/strong><\/p>\n

Licht verkoelend, kan als versnapering door de maaltijd gemengd worden.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

Geef deze groenten altijd in kleine hoeveelheden als aanvulling (max 20% bij honden en 5% bij katten), niet als vervanging van een volledig dieet, en bouw nieuwe producten rustig op.<\/p>\n

Niet elk vlees is gelijk<\/h2>\n

Ook dierlijke eiwitten worden in de TCM ingedeeld naar energetische werking. Eend en konijn worden gezien als koelende tot neutrale vleessoorten, terwijl lam en hert juist als verwarmend geldt. Voor een hond of kat die toch al gevoelig is voor hitte, kan het tijdelijk kiezen voor eend of konijn in plaats van een \u201cwarmer” vlees een logische, kleine aanpassing zijn tijdens de zomerperiode. Vanuit de TCM geldt sterk bewerkte voeding, zoals brokken die bij hoge temperatuur ge\u00ebxtrudeerd zijn, energetisch als verwarmend en drogend. Daarnaast bevatten brokken van nature maar een paar procent vocht, terwijl natvoer voor zo’n 75-80% uit water bestaat, waardoor uitdrogingsverschijnselen bij brokken sneller kunnen optreden..<\/p>\n

Water, ijsjes en warme thee: wat werkt nu \u00e9cht?<\/h2>\n

Veel water drinken blijft de basis op hete dagen. Houd er rekening mee dat een hond of kat in verhouding minder extra water nodig heeft dan jij: wij verdampen via onze hele huid en verliezen relatief meer vocht. Een lichte toename in waterinname is normaal, liters extra meestal niet.<\/p>\n

Een leuk weetje: in warme landen wordt vaak warme thee gedronken in plaats van ijskoude drankjes. Bij mensen verhoogt een warme drank de zweetproductie iets, en de verdamping van dat extra zweet zorgt voor netto warmteverlies. Bij honden en katten ontbreekt die zweetrespons grotendeels, dus dit specifieke mechanisme is niet \u00e9\u00e9n-op-\u00e9\u00e9n te vertalen naar huisdieren, en is bij hen niet wetenschappelijk onderzocht. Wat wel overeind blijft, is de TCM-traditie van verkoelende kruiden zoals pepermunt, hibiscus, korenbloem en rozenbottel, die op basis van hun energetische eigenschappen al eeuwenlang in de zomer worden ingezet. Juist deze kruiden bieden wij ook in onze zomer blend thee.<\/p>\n

\n

Valkuil: te koud is niet automatisch beter<\/strong><\/p>\n

Te veel sterk gekoelde of ijskoude voeding in \u00e9\u00e9n keer kan de bloedvaten tijdelijk laten vernauwen, waardoor warmte juist minder snel het lichaam verlaat. Dit geldt voor het rustig verkoelen van een gezond dier op een warme dag, niet voor de behandeling van een dier met daadwerkelijke hittestress: in die acute situatie is juist snel en doortastend koelen met koel (kraan)water levensreddend, wachten op \u201clauw” water is dan eerder schadelijk dan voorzichtig.<\/p>\n<\/div>\n

Hoe je dit praktisch toepast<\/h2>\n
\n
\u2713<\/span>Geef een paar stukjes watermeloen of komkommer als tussendoortje op de warmste dagen<\/div>\n
\u2713<\/span>Kies bij twijfel over de eiwitbron voor eend of konijn in plaats van lam of hert<\/div>\n
\u2713<\/span>Bouw alles rustig op en let goed op de reactie van je dier, elk dier is anders<\/div>\n<\/div>\n

Hittestress herkennen: hierop moet je letten<\/h2>\n

Ondanks alle voorzorgsmaatregelen kan het toch een keer mis gaan. Tijdig herkennen maakt het verschil.<\/p>\n

\n
\n

Overmatig hijgen of kwijlen<\/strong><\/p>\n<\/div>\n

\n

Sloomheid of verminderde eetlust<\/strong><\/p>\n<\/div>\n

\n

Rood tandvlees, warme oren<\/strong><\/p>\n<\/div>\n

\n

Braken, snelle hartslag<\/strong><\/p>\n<\/div>\n

\n

Sufheid, wankelen of niet meer reageren<\/strong> \u2014 acuut alarmsignaal<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

Herken je deze signalen, breng je dier dan direct naar een koele, schaduwrijke plek en begin meteen met actief koelen: spoel je dier continue af met een koude tuinslang of zet hem in een koud zwembad (Let op de temperatuur, dit kan snel te warm zijn!!) of koude douche of bad. Eventueel een spons gebruiken, maar zorg dat je het water elke keer verkoelt, een koude doek over het lichaam is binnen 30 sec weer warm en zal geen positief effect meer hebben, dus ook de doek elke keer vernieuwen met koud water. Spoel het hele lichaam met extra aandacht voor liezen, oksels en nek, en zet er een ventilator bij om de verdamping te versnellen. Afhankelijk van de situatie waarin je merkt dat je hond in hittestress zit, is een meer, een sloot of rivier een goede optie. Zoek zo snel mogelijk verkoeling. Bied daarnaast kleine beetjes water aan. Bij een echte hitteberoerte is snel en doortastend koelen belangrijker dan voorzichtig \u201clauw” water gebruiken, wachten kost tijd die het lichaam niet heeft. Neem bij twijfel, snelle verslechtering of een duidelijk te hoog aanvoelende lichaamstemperatuur altijd direct contact op met je dierenarts, en koel onderweg gewoon door.<\/p>\n

Katten, konijnen en paarden: net iets anders<\/h2>\n

Katten en konijnen tonen vaak instinctief gedrag om af te koelen: ze worden minder beweeglijk, zoeken de koelste plek in huis op en katten gaan vaker zichzelf wassen, waarbij de verdamping van speeksel een verkoelend effect heeft. Dat betekent niet dat ze geen hulp nodig hebben. Een koelelement waar ze even tegenaan kunnen liggen, voldoende waterbakken door het huis, en het vermijden van te warme of te zonnige plekken blijven belangrijk. Bij konijnen is voorzichtigheid extra geboden: zij zijn nog gevoeliger voor hitte dan honden en katten en kunnen al bij relatief milde temperaturen in de problemen komen.<\/p>\n

Paarden kunnen, in tegenstelling tot honden, katten en konijnen, wel over hun hele huid zweten en kunnen daardoor relatief effici\u00ebnt afkoelen via verdamping. Paarden zullen wel weer in vergelijking met honden en katten veel meer drinken om de hoeveelheid zweet op te vangen. Een paard die de ruimte heeft om schaduw op te zoeken, die geen tekenen van oververhitting vertoont hoeft ook niet continue afgespoeld te worden met koud water. Die reguleert zich zelf prima. De meeste adviezen hierboven gelden in de basis ook voor paarden, en wellicht haal je er ook zelf nog een wijsheid uit.<\/p>\n

Even ter vergelijking: ook de wet kijkt naar hitte<\/h2>\n

Dat hitte voor dieren geen kleinigheid is, blijkt ook uit de wetgeving rond diervervoer. Voor het commerci\u00eble vervoer van vee en paarden geldt in Nederland een wettelijk verbod boven de 35\u00b0C, vastgelegd in de Beleidsregel diertransport bij hoge temperaturen. Deze grens wordt naar verwachting per 1 april 2027 verlaagd naar 30\u00b0C. Voor honden en katten bestaat een vergelijkbare wettelijke temperatuurgrens niet, maar het onderliggende principe geldt net zo goed. Heb je op een hete dag een afspraak bij de dierenarts die geen spoed heeft, overweeg dan of verplaatsen niet beter is.<\/p>\n

Tot slot<\/h2>\n

De basistips voor de hittegolf kom je dit seizoen overal tegen, en terecht, want ze redden levens. Maar door daarnaast bewust te kijken naar wat je dier eet, met verkoelende groenten als watermeloen en komkommer, en natvoer te verkiezen boven een brok op de warmste dagen, en dan ook nog met een tijdelijke voorkeur voor eend of konijn als eiwitbron, geef je net dat beetje extra ondersteuning van binnenuit. Klein, simpel, en precies het soort integratieve aanpak waarmee je het verschil maakt tussen \u201cdoorkomen” en daadwerkelijk comfortabel door de zomer gaan.<\/p>\n

\n
\n

Vragen over voeding op maat voor jouw hond of kat?<\/p>\n

Stefan Veenstra DVM denkt graag mee over een dieet en aanpak die past bij jouw dier, ook buiten het seizoen.<\/p>\n<\/div>\n

Plan een consult<\/a><\/p>\n<\/div>\n

\n

Bronnen<\/h2>\n
    \n
  1. Chesney CJ. The microclimate of the canine coat: the effects of heating on the coat and skin temperature. Vet Dermatol.<\/em> 1997.<\/li>\n
  2. Kwon CJ, Brundage CM. Quantifying body surface temperature differences in canine coat types using infrared thermography. J Therm Biol.<\/em> 2019;82:18-22.<\/li>\n
  3. Hall EJ et al. Cooling methods used to manage heat-related illness in dogs presented to primary care veterinary practices. Vet Rec.<\/em> 2022\/2023 (Royal Veterinary College, \u201cCool First, Transport Second”).<\/li>\n
  4. Jay O et al. Sensitivity of sweat output to whole-body heating during warm and hot drink ingestion. Acta Physiol.<\/em> 2012.<\/li>\n
  5. Alba BK et al. Cold-induced cutaneous vasoconstriction in humans: function, dysfunction and the distinctly counterproductive. Exp Physiol.<\/em> 2019.<\/li>\n
  6. Tipton MJ et al. Cold water immersion: a threat to life. J Therm Biol.<\/em> 2014;45:245-254.<\/li>\n
  7. Merck Veterinary Manual. Avocado (Persea spp) Toxicosis in Animals. 2024.<\/li>\n
  8. NVWA. Beleidsregel diertransport bij hoge temperaturen. 2026.<\/li>\n<\/ol>\n<\/div>\n

    Dit artikel is educatief van aard en vervangt geen veterinair consult. Heeft je hond of kat al klachten of vermoed je hittestress, neem dan altijd direct contact op met de dierenarts.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    NGD Care: Seizoensgebonden zorg Hittegolf: zo help je je hond of kat \u00e9cht door de warme dagen Schaduw en water zijn de basis, dat weet inmiddels iedereen. Maar wat je dier te eten geeft tijdens hitte, en welke \u201cverkoelende” trucs eigenlijk averechts werken, weten de meeste mensen niet. Door Stefan Veenstra DVM Zodra de eerste … Ler mais<\/a><\/p>\n","protected":false},"featured_media":23296,"template":"","kennisbank_categorie":[13610],"class_list":["post-23352","kennisbank","type-kennisbank","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","kennisbank_categorie-systeembiologie","infinite-scroll-item"],"meta_box":{"kb_post_short_description":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ngdcare.nl\/pt-pt\/wp-json\/wp\/v2\/kennisbank\/23352","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ngdcare.nl\/pt-pt\/wp-json\/wp\/v2\/kennisbank"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ngdcare.nl\/pt-pt\/wp-json\/wp\/v2\/types\/kennisbank"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.ngdcare.nl\/pt-pt\/wp-json\/wp\/v2\/kennisbank\/23352\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23588,"href":"https:\/\/www.ngdcare.nl\/pt-pt\/wp-json\/wp\/v2\/kennisbank\/23352\/revisions\/23588"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ngdcare.nl\/pt-pt\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23296"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ngdcare.nl\/pt-pt\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23352"}],"wp:term":[{"taxonomy":"kennisbank_categorie","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ngdcare.nl\/pt-pt\/wp-json\/wp\/v2\/kennisbank_categorie?post=23352"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}