<\/p>\n
Wat is co-enzym Q10, wanneer kan de voorraad van je hond of kat tekortschieten, en wat doet liposomale suppletie? Uitleg met literatuur.<\/p>\n
Door Stefan Veenstra DVM<\/p>\n<\/div>\n
KORTE SAMENVATTING<\/strong><\/p>\n Co-enzym Q10<\/strong> (ook wel ubiquinon) is een stof die in vrijwel elke cel van je hond of kat voorkomt en onmisbaar is voor de energieproductie in de mitochondri\u00ebn<\/strong>, de energiefabriekjes van de cel. In zijn actieve vorm (ubiquinol) werkt het ook als antioxidant. Organen met veel mitochondri\u00ebn, zoals het hart, de hersenen, de lever en de spieren, zijn er het meest van afhankelijk. De eigen aanmaak neemt af met de leeftijd en kan ook lager zijn bij bepaald medicijngebruik (zoals statines), chronische ontsteking of intensieve inspanning. Gewoon CoQ10 via de mond wordt maar beperkt opgenomen; een liposomale vorm verbetert die opname aantoonbaar. Het wordt vooral toegepast als aanvulling bij beginnende hartklepproblemen (MVD), bij senior dieren met minder energie, en bij werk- of sporthonden, altijd in overleg met een dierenarts.<\/p>\n<\/div>\n Co-enzym Q10 (CoQ10) is een vetoplosbare stof die in vrijwel elke cel van het lichaam voorkomt. De belangrijkste taak is het helpen van de energieproductie in de mitochondri\u00ebn<\/a>: CoQ10 is een onmisbare schakel in de mitochondriale elektronentransportketen<\/a>, het proces waarmee de cel bruikbare energie (ATP) maakt.[1]<\/a><\/sup> Zonder voldoende CoQ10 verloopt dit proces minder effici\u00ebnt, met minder energie voor de cel als gevolg.<\/p>\n In zijn actieve, gereduceerde vorm (ubiquinol) werkt CoQ10 ook als vetoplosbare antioxidant in celmembranen en beschermt het het DNA in de mitochondri\u00ebn tegen oxidatieve stress<\/a>.[2]<\/a><\/sup> CoQ10 heeft daarmee een dubbele rol: energiedrager en celbeschermer.<\/p>\n CoQ10 bestaat in twee vormen die in elkaar kunnen omzetten: ubiquinon (de stabiele, geoxideerde vorm) en ubiquinol (de actieve, gereduceerde vorm die het lichaam zelf gebruikt). Ubiquinol is weliswaar de vorm die de cel direct kan inzetten, maar is chemisch veel minder stabiel: het breekt sneller af bij blootstelling aan licht, warmte en lucht.[3]<\/a><\/sup> Dat maakt het lastiger om een ubiquinol-supplement lang goed en consistent te houden.<\/p>\n Ubiquinon is stabieler en wordt door de cel zelf, via een normaal en goed gereguleerd proces, omgezet naar ubiquinol.[4]<\/a><\/sup> NGD Care kiest daarom bewust voor ubiquinon als grondstof, gecombineerd met een liposomale vorm om de opname te verbeteren.<\/p>\n Gewone CoQ10-supplementen hebben een beperkte orale opname, vooral omdat de stof vetminnend en lastig oplosbaar is en deels wordt afgebroken in het maagdarmkanaal.[5]<\/a><\/sup> Een liposomale vorm<\/a> pakt dit aan: het laagje fosfolipiden<\/a> beschermt ubiquinon tegen afbraak en zorgt dat een deel van de opname via het lymfestelsel verloopt, waardoor de stof deels de lever omzeilt bij de eerste verwerking.<\/p>\n Onderzoek naar liposomale CoQ10-formuleringen laat een duidelijk hogere opname zien dan bij standaard ubiquinon-preparaten.[6]<\/a><\/sup> Dat maakt lagere dagdoseringen mogelijk relevant. Een bijkomend voordeel: de fosfolipiden in de liposomale drager zijn zelf ook bouwstoffen van celmembranen en dragen bij aan de opbouw en flexibiliteit daarvan, los van de werking van CoQ10 zelf.[7]<\/a><\/sup><\/p>\n De eigen aanmaak van CoQ10 neemt af naarmate dieren ouder worden.[8]<\/a><\/sup> Ook een aantal andere factoren kan de beschikbaarheid van CoQ10 verlagen:<\/p>\n Mitralisklepaandoening (MVD) is de meest voorkomende hartaandoening bij honden, met name bij kleine rassen zoals de Cavalier King Charles Spani\u00ebl. De hartspier heeft een van de hoogste dichtheden aan mitochondri\u00ebn van alle weefsels en is daardoor sterk afhankelijk van voldoende CoQ10.<\/p>\n Christiansen en collega’s (2021) vonden een duidelijk lagere hoeveelheid CoQ10 in het hartweefsel van Cavalier King Charles Spani\u00ebls met hartfalen door mitralisklepaandoening, vergeleken met gezonde honden.[11]<\/a><\/sup> Harr en collega’s (2009) lieten daarnaast zien dat orale CoQ10-suppletie de hoeveelheid CoQ10 in het hartweefsel van honden verhoogde.[12]<\/a><\/sup> Dit rechtvaardigt klinische interesse, zonder dat hiermee een directe therapeutische claim wordt gemaakt: CoQ10 is een aanvulling naast, niet een vervanging van, reguliere hartbehandeling.<\/p>\n<\/div>\n Bij sport- en werkhonden speelt de effici\u00ebntie van de mitochondri\u00ebn een directe rol in uithoudingsvermogen en spierherstel. Bij mensen is CoQ10-suppletie onderzocht als ondersteuning bij inspanningsgerelateerde oxidatieve stress en aerobe capaciteit.[10]<\/a>,[13]<\/a><\/sup> Het onderliggende mechanisme is overdraagbaar naar hond en kat, al is direct veterinair onderzoek hierover nog beperkt.<\/p>\n Zenuwcellen zijn erg actief en daardoor gevoelig voor een tekortschietende energieproductie. Bij mensen wordt CoQ10 onderzocht in de context van hersenveroudering.[14]<\/a><\/sup> Dit mechanisme is mechanistisch vertaalbaar naar de veterinaire praktijk, al ontbreekt grootschalig klinisch onderzoek bij hond en kat.<\/p>\n De lever is een orgaan met een hoge energiebehoefte. Bij een hoge belasting van de lever, bijvoorbeeld door langdurig medicijngebruik, kan ondersteuning van de mitochondri\u00ebn relevant zijn als onderdeel van een breder ondersteunend protocol, bijvoorbeeld in combinatie met glutathion<\/a>.<\/p>\n Aanvullende ondersteuning bij beginnende mitralisklepproblematiek (MVD), naast reguliere behandeling. Senior dieren met minder energie of vitaliteit. Lage inspanningstolerantie of traag spierherstel bij werk- of sporthonden. Ondersteuning na langdurig gebruik van statines, NSAID’s of prednison. Aanvulling rond narcose of een operatie. Ondersteuning van lever en zenuwstelsel bij chronische belasting.<\/p>\n<\/div>\n Liposomaal ubiquinon combineert de chemische stabiliteit van de precursorvorm met een duidelijk verbeterde opname. De wetenschappelijke basis voor CoQ10-ondersteuning bij hartfunctie, spieren en algehele mitochondriale gezondheid is mechanistisch goed onderbouwd; het veterinaire onderzoek groeit, maar is nog beperkter dan het humane.<\/p>\n NGD Care Liposomaal Co-enzym Q10 is ook onderdeel van het ouderdomsprotocol<\/a>. Overleg bij hartproblemen altijd met een dierenarts.<\/p>\n<\/div>\nWat doet co-enzym Q10 in het lichaam?<\/h2>\n
Ubiquinon of ubiquinol: waarom NGD Care voor ubiquinon kiest<\/h2>\n
Waarom liposomaal CoQ10 beter opneembaar is<\/h2>\n
Wanneer kan CoQ10 tekortschieten?<\/h2>\n
Wanneer is CoQ10-suppletie zinvol?<\/h2>\n
Ondersteuning bij mitralisklepaandoening (MVD)<\/h3>\n
Spierfunctie en inspanningstolerantie<\/h3>\n
Ondersteuning van hersenen en zenuwstelsel<\/h3>\n
Ondersteuning van de lever<\/h3>\n
Mogelijke toepassingsgebieden: hond & kat<\/h3>\n
\nNGD Care Ouderdomsprotocol: de bredere aanpak bij leeftijdsgerelateerde klachten<\/a>
\nNGD Care Liposomaal Glutathion: de andere kant van de antioxidatieve balans<\/a><\/div>\nConclusie<\/h2>\n