bezorging-wit
Verzending binnen 1-2 dagen
klantenservice-wit
Deskundige klantenservice
essentiele-olien-wit
Humane-grade, biologische producten
getest-wit
Wetenschappelijk bewezen ingrediënten
bezorging-wit
Verzending binnen 1-2 dagen
klantenservice-wit
Deskundige klantenservice
essentiele-olien-wit
Humane-grade, biologische producten
getest-wit
Wetenschappelijk bewezen ingrediënten
bezorging-wit
Verzending binnen 1-2 dagen
klantenservice-wit
Deskundige klantenservice
essentiele-olien-wit
Humane-grade, biologische producten
getest-wit
Wetenschappelijk bewezen ingrediënten

 

NGD Care: Kennisbank, Giardia deel 4

Giardia bij de fokker, in de opvang of het pension: een beleid dat wél werkt

Een fokker die nest na nest Giardia heeft. Een opvang waar het steeds terugkomt. Een pension waar honden na hun verblijf diarree krijgen. Waar dieren samen leven, is Giardia bijna nooit met alleen een kuur op te lossen. In dit artikel vind je een stappenplan voor de aanpak en een vast beleid om herbesmetting te voorkomen.

Door Stefan Veenstra DVM, integratief dierenarts bij Natuurlijk Gezonde Dieren in Amsterdam.

Het korte antwoord

In groepen blijft Giardia hangen omdat veel dieren cysten uitscheiden zonder klachten, cysten direct besmettelijk zijn en ze in een koele, vochtige omgeving wekenlang overleven [1][2]. Een kuur alleen is dan niet genoeg: de dieren besmetten zichzelf en elkaar opnieuw.

Wat wel werkt, is alles tegelijk: alle dieren in de getroffen groep op dezelfde dag behandelen, ze aan het begin en einde wassen, ze na de kuur naar een schoongemaakte en droge ruimte verhuizen, en daarna een vast hygiëneregime aanhouden. In onderzoek bij kennelhonden bleek wassen en verhuizen na de kuur belangrijker om terugkeer te voorkomen dan de duur van de kuur [3], en in een Zwitserse kennel lukte het de Giardia kwijt te raken met een combinatie van behandeling en intensieve hygiëne [4].

Kernpunten

  • In Nederland hadden jachthonden in groepen een Giardia-prevalentie van 65%, tegenover 8% bij gewone huishonden [5]
  • Honden jonger dan een jaar en honden in groepen raken het vaakst besmet [6]
  • Wassen en verhuizen na de kuur bleek belangrijker dan een langere kuur [3]
  • Cysten blijven in koude, vochtige grond tot zeven weken besmettelijk [2]
  • Behandel, was en verhuis de hele groep tegelijk, en houd daarna een vast hygiëneregime aan

Waarom blijft Giardia in groepen hangen?

Waar honden of katten samen leven, komt Giardia veel meer voor. In een Nederlands onderzoek had 65% van de jachthonden die in groepen leven Giardia, tegenover 8% van de gewone huishonden [5]. Honden jonger dan een jaar en honden in groepen bleken het vaakst besmet [6]. Dat maakt fokkers, opvanghuizen en pensions kwetsbaar, om vier redenen:

  • Veel dragers zonder klachten. De meeste besmette dieren hebben een subklinische infectie: ze lijken gezond, maar scheiden wel cysten uit [1][7].
  • Cysten zijn direct besmettelijk. Er is geen rijpingstijd buiten het lichaam nodig. Een paar cysten via een poot, vacht of drinkbak is genoeg.
  • Cysten overleven lang. Bij 4 °C bleven ze in grond zeven weken en in water elf weken besmettelijk [2]. Een koude, natte uitloop is dus een langdurige bron.
  • Herbesmetting via de vacht. Cysten blijven in de vacht rond de anus hangen en komen bij likken en verzorgen weer binnen, ook na een geslaagde kuur.

Daarom werkt een kuur bij alleen het dier met diarree zelden. In een gemengd onderzoek bij kennelhonden kwam Giardia na een kuur zonder wassen en verhuizen terug; na een kuur met wassen en verhuizen naar schone hokken niet, ook niet bij een kortere kuur [3]. De conclusie van de onderzoekers was dat wassen en een schone omgeving belangrijker zijn dan de duur van de kuur.

Het stappenplan bij een uitbraak

Dit stappenplan is gebaseerd op de richtlijnen van ESCCAP en CAPC en op de kennelstudies die werkten [1][3][4][7]. Stem de medicatie altijd af met je dierenarts.

Stap 1: breng de situatie in kaart

  • Laat de dieren met diarree onderzoeken en test daarnaast de andere dieren in dezelfde groep. Gebruik bij voorkeur een combinatie van tests: een antigeentest en een flotatie. Cysten worden met tussenpozen uitgescheiden, en geen enkele test vindt alle besmettingen [1][3].
  • Laat ook op andere darmparasieten en -ziekten testen. Wormen, coccidiën en virussen maken Giardia-klachten erger.
  • Bepaal de “groep”: alle dieren die dezelfde ruimte, uitloop, drinkbakken of verzorger delen. Daar geldt het stappenplan voor.

Stap 2: behandel de hele groep tegelijk

  • Behandel alle dieren in de getroffen groep op dezelfde dag. Volgens ESCCAP is behandelen van dieren zonder klachten normaal niet nodig, maar maakt een groepssituatie zoals een kennel of fokkerij daar een uitzondering op [7]. Dit heet het cohortprincipe.
  • De eerste keus is fenbendazol, vijf dagen lang [7]. Bij een hardnekkige kennelsituatie kan de dierenarts andere middelen overwegen, zoals ronidazol, dat in een Zwitserse kennelstudie goed werkte [4].
  • Houd zieke dieren tijdens de kuur zo veel mogelijk apart, met eigen materiaal, en verzorg ze als laatste.

Stap 3: was alle dieren aan het begin en het einde van de kuur

  • Was elk dier op de eerste en de laatste dag van de kuur met een chloorhexidine-shampoo, met extra aandacht voor het achterlijf [4][8].
  • Scheer bij langharige dieren eventueel de vacht rond de anus kort, zodat er minder cysten in blijven hangen.
  • Spoel goed en laat de dieren volledig drogen.

Stap 4: verhuis na de laatste kuurdag naar een schone ruimte

  • Zet de dieren na de laatste behandeling en het wassen in een ruimte die vooraf is schoongemaakt, ontsmet en volledig droog is. Dat bleek in kennelonderzoek doorslaggevend [3].
  • Maak in de tussentijd de oude ruimte grondig schoon (zie stap 5) voordat er weer dieren in komen.
  • Kan verhuizen niet, maak dan de eigen ruimte op de laatste kuurdag volledig schoon en droog terwijl de dieren worden gewassen.

Stap 5: maak schoon, droog en ontsmet

  • Eerst schoonmaken, dan ontsmetten. Ontlasting en vuil beschermen cysten tegen ontsmettingsmiddelen. Verwijder alles mechanisch, schrob met zeep en spoel [1][9].
  • Ontsmet harde oppervlakken met quaternaire ammoniumverbindingen of stoom, en houd de inwerktijd van het middel aan [1][8]. In de Zwitserse kennel werd een middel op basis van chloorcresol gebruikt [4].
  • Laat alles volledig drogen. Cysten zijn gevoelig voor uitdroging; een ruimte die nat blijft, blijft besmettelijk.
  • Was dekens en kleden heet en droog ze in de droger. Was voer- en drinkbakken dagelijks heet, bij voorkeur in de vaatwasser.
  • Uitloop: grond en gras zijn niet te ontsmetten. Ruim ontlasting direct op, gebruik bij een uitbraak bij voorkeur een verharde uitloop die je kunt schoonmaken, en laat een besmette grasuitloop weken rusten, vooral bij koud en nat weer [2].

Stap 6: controleer of het gelukt is

  • Laat twee tot vier weken na de kuur opnieuw testen met flotatie of een andere test op cysten. Een antigeentest kan na een geslaagde behandeling nog een tijd positief blijven. Een positieve test twee tot vier weken na de kuur kan op herbesmetting wijzen [7].
  • Test vooral dieren die weer diarree krijgen, en jonge dieren.
  • Blijven klachten bestaan terwijl Giardia niet meer aantoonbaar is, laat dan verder onderzoeken. Lees hierover deel 3: het post-Giardia-syndroom.

Het vaste beleid: zo voorkom je herbesmetting

Na een uitbraak gaat het erom dat Giardia niet terugkomt. Dat vraagt een paar vaste gewoonten, elke dag.

Onderdeel Wat je doet Waarom
Ontlasting Minstens twee keer per dag opruimen, binnen en buiten, met handschoenen Minder cysten in de omgeving is de basis van alles
Werkvolgorde Altijd van schoon naar vuil: eerst pups en gezonde dieren, als laatste dieren met diarree of in quarantaine Voorkomt dat verzorgers cysten meenemen [9]
Materiaal Eigen schep, borstel, emmer en bakken per groep; laarzen of overschoenen per ruimte Cysten verspreiden zich via voorwerpen
Drinkwater Schoon water, dagelijks verversen; bakken verhoogd zodat ze niet in contact komen met de grond; staand water op het terrein weghalen Water is een belangrijke besmettingsroute [8]
Droog houden Hokken en ligplaatsen na het schoonmaken laten opdrogen; lekkage en natte hoeken aanpakken Cysten overleven slecht in een droge omgeving
Handen Handen wassen na elke ronde en na contact met ontlasting Voorkomt verspreiding tussen groepen en naar mensen
Nieuwe dieren Een quarantaineperiode met eigen ruimte en materiaal; bij diarree testen voordat ze bij de groep komen Voorkomt dat Giardia opnieuw binnenkomt

Specifiek voor fokkers

Hoe besmetten moeder en jongen elkaar steeds opnieuw?

Bij een fokker speelt een kringloop die in een opvang of pension niet bestaat: die tussen moeder en nest. Pups en kittens krijgen vanaf de geboorte onvermijdelijk materiaal van hun moeder binnen. Bij de geboorte zelf een hap ontlasting en vaginaal slijm, wat bedoeld is om het darmmicrobioom van de moeder door te geven (zie de fokker als eerste professional), en daarna via het likken, de vacht en de tepels. Scheidt de moeder cysten uit, dan gaan die gewoon mee. En dat gebeurt vaak zonder dat je het ziet: in een Spaanse fokkennel hadden de pups diarree, gewichtsverlies en groeiachterstand, terwijl de volwassen honden geen klachten hadden [12].

Daarna draait de kringloop om. In de eerste weken likt de moeder de anus en de buik van haar jongen om plassen en poepen op gang te brengen, en eet ze hun ontlasting op. Dat is normaal en nodig gedrag. Maar zodra de jongen na ongeveer een tot twee weken zelf cysten uitscheiden [1], krijgt de moeder die weer binnen, en geeft ze ze via haar vacht, melkklieren en ontlasting opnieuw door. Cysten in de vacht rond de anus en op de buik houden die cirkel extra lang in stand.

Toch is de moeder niet de enige bron. In een onderzoek in 14 Japanse fokkennels had 54,5% van de pups Giardia, tegenover 30,9% van de volwassen honden, en pups van een moeder met een positieve test waren niet vaker besmet dan pups van een moeder met een negatieve test [13]. De omgeving, de andere honden en het wisselend uitscheiden van cysten tellen dus net zo zwaar. Een negatieve test bij de moeder is geen garantie.

Of de daling van de afweer rond de bevalling bij de moeder ook tot meer Giardia-cysten leidt, is niet onderzocht. Het is een logische hypothese, en een reden om de moeder juist rond de bevalling extra schoon te houden.

Wat dit betekent voor je beleid:

  • Moeder en nest zijn één eenheid. Heeft een pup of kitten Giardia, behandel dan het hele nest en de moeder tegelijk, en was ze allemaal aan het begin en het einde van de kuur. Overleg met je dierenarts welk middel veilig is tijdens de dracht en de zoogperiode.
  • Was de moeder ook tijdens het zogen. Was het achterlijf, de buik en de melkklieren van de moeder regelmatig, en zeker op de eerste en laatste kuurdag. Spoel goed na, zodat de jongen geen shampoo binnenkrijgen.
  • Haal ontlasting direct weg. Hoe minder ontlasting in de werpkist ligt, hoe minder cysten moeder en jongen elkaar teruggeven.

Daarnaast helpen deze maatregelen:

Pups zijn het kwetsbaarst: Giardia komt het meest voor bij honden jonger dan een jaar, en honden met dunne ontlasting scheidden duidelijk meer cysten uit dan besmette honden met normale ontlasting [6]. Een paar extra maatregelen:

  • Begin bij de moeder. Laat de teef (of de poes) bij voorkeur bij het onderzoek vóór de dekking én in de laatste weken van de dracht testen als er in eerdere nesten Giardia was, en behandel haar op advies van de dierenarts vóór de bevalling. Was haar achterlijf en de melkklieren voor ze in de werpkist gaat.
  • Houd de werpkist droog en schoon. Ververs het beddengoed dagelijks en vaker bij diarree. Kranten of wegwerponderleggers zijn makkelijker schoon te houden dan dekens.
  • Test de pups voordat ze vertrekken. Laat het nest één tot twee weken voor de verkoop testen, zodat je de kopers goed kunt informeren en een eventuele behandeling op tijd klaar is.
  • Informeer kopers. Geef mee wat Giardia is, dat stress na de verhuizing klachten kan uitlokken, en dat de nieuwe eigenaar bij diarree de dierenarts moet inlichten over de uitslagen.
  • Plan rust tussen nesten. Maak de kraamruimte na elk nest volledig schoon, ontsmet en droog voordat de volgende teef erin gaat.

Specifiek voor opvanghuizen en asielen

  • Quarantaine bij binnenkomst. Nieuwe dieren eerst apart, met eigen materiaal. Test dieren met diarree en jonge dieren.
  • Vaste woonruimtes. Verplaats dieren zo weinig mogelijk tussen groepen; elke verhuizing is een kans op verspreiding.
  • Duidelijke afspraken voor personeel en vrijwilligers. Een schema van schoon naar vuil, eigen materiaal per groep en een vaste schoonmaakroutine die op papier staat.
  • Behandel niet blind. Gezonde dieren zonder klachten die positief testen, hoeven buiten een uitbraak niet automatisch een kuur [7]. Bij een uitbraak in een groep geldt het stappenplan hierboven.
  • Informeer adoptanten. Geef de testuitslagen en de behandeling mee, en het advies om de eerste weken extra op ontlasting te letten.

Specifiek voor pensions en hondenopvang

  • Geen verplichte test bij gezonde gasten. Een positieve test bij een gezonde hond zegt weinig, en een vaccin tegen Giardia bestaat niet. Richt je beleid op hygiëne en op het apart houden van zieke gasten.
  • Diarree is een signaal. Een gast met diarree gaat direct naar een aparte ruimte, wordt als laatste verzorgd, en de eigenaar wordt ingelicht.
  • Hokken tussen gasten volledig schoon en droog. Pas na reiniging, ontsmetting en opdrogen komt er een nieuwe gast in.
  • Speelweides in groepen. Ruim ontlasting direct op, houd een verharde, schoon te maken speelruimte achter de hand voor natte periodes, en laat besmette grasvelden rusten.
  • Eigen bakken. Geen gedeelde drinkbakken in groepsuitloop, of ververs ze meerdere keren per dag.

Hoe kijkt de Chinese geneeskunde naar Giardia in groepen?

In de traditionele Chinese diergeneeskunde past aanhoudende diarree bij jonge dieren vaak bij een zwakke Milt. Pups en kittens hebben van nature een onrijpe Milt, en stress, verhuizing, voerwissels en een vochtige omgeving belasten die extra [10][11]. In die visie verklaart dat waarom in hetzelfde nest of dezelfde groep het ene dier ziek wordt en het andere niet. Het ondersteunen van de vertering, een rustige overgang naar nieuw voer en een droge, warme ligplaats sluiten daarop aan. Dit is een aanvulling op het hygiëne- en behandelbeleid, geen vervanging ervan.

Direct naar de dierenarts

  • Pups of kittens met diarree die suf worden, niet drinken of niet meer groeien
  • Tekenen van uitdroging: droge slijmvliezen, ingevallen ogen, weinig plassen
  • Bloed in de ontlasting, braken of koorts (dat past niet bij Giardia alleen)
  • Meerdere dieren tegelijk ernstig ziek
  • Wankelen of trillen tijdens een kuur met metronidazol

Een begeleidingsgesprek is zinvol als:

  • Giardia ondanks herhaalde kuren in je fokkerij, opvang of pension blijft terugkomen;
  • je een beleid op maat wilt voor jouw ruimtes, groepen en werkwijze;
  • dieren na de behandeling darmklachten houden terwijl de test negatief is;
  • je naast de behandeling de darm en de weerstand van de dieren wilt ondersteunen.

Meer achtergrond vind je op Giardia (stefanveenstra.nl) en de fokker als eerste professional.

Een Giardia-beleid op maat voor jouw fokkerij, opvang of pension

Stefan Veenstra DVM bekijkt samen met je de testuitslagen, de ruimtes en de werkwijze, en stemt de aanpak af met je eigen dierenarts. Kies een kort consult van 15 minuten of een volledige intake van 60 minuten, in de praktijk of online.

Plan een consult

Veelgestelde vragen over Giardia in groepen

Waarom krijg ik Giardia niet uit mijn kennel of fokkerij?

Omdat veel dieren cysten uitscheiden zonder klachten, cysten direct besmettelijk zijn en ze in een koele, vochtige omgeving wekenlang overleven. Een kuur bij één dier is dan niet genoeg. Behandel, was en verhuis de hele groep tegelijk en houd daarna een vast hygiëneregime aan [2][3].

Kan een moederhond of moederpoes Giardia aan haar jongen doorgeven?

Ja. Jongen krijgen via de geboorte, het likken, de vacht en de tepels materiaal van hun moeder binnen, en de moeder eet in de eerste weken de ontlasting van haar jongen op. Zo besmetten moeder en nest elkaar steeds opnieuw. Behandel en was ze daarom altijd samen. Ook de omgeving en andere dieren zijn een bron [12][13].

Moet ik alle honden behandelen als er één Giardia heeft?

In een groep die ruimte, uitloop of drinkbakken deelt wel. ESCCAP raadt behandeling van dieren zonder klachten normaal af, maar maakt een uitzondering voor groepen zoals een kennel of fokkerij [7].

Welk ontsmettingsmiddel werkt tegen Giardia?

Quaternaire ammoniumverbindingen en stoom zijn effectief op harde oppervlakken, na eerst grondig schoonmaken [1][8]. Laat alles daarna volledig drogen. Grond en gras zijn niet te ontsmetten.

Hoe lang blijft Giardia in de uitloop?

Bij 4 °C bleven cysten in grond zeven weken besmettelijk, bij 25 °C hooguit twee weken [2]. Een koude, natte uitloop is dus lang een bron.

Moet een pension gasten laten testen op Giardia?

Bij gezonde gasten is dat niet zinvol: veel gezonde honden testen positief zonder risico, en er bestaat geen vaccin. Richt je op hygiëne en het apart houden van gasten met diarree.

Wanneer moet ik na de behandeling opnieuw testen?

Twee tot vier weken na de kuur, bij voorkeur met een test op cysten. Een antigeentest kan nog een tijd positief blijven na een geslaagde behandeling [7].

Conclusie

Waar dieren samen leven, is Giardia een groepsprobleem en geen individueel probleem. Een kuur bij alleen het zieke dier lost het zelden op. Wat werkt, is alles tegelijk: de hele groep behandelen, wassen aan begin en einde, verhuizen naar een schone en droge ruimte, en daarna een vast beleid van opruimen, werken van schoon naar vuil, eigen materiaal en droog houden. Met dat beleid is Giardia ook in een fokkerij, opvang of pension onder controle te krijgen.

Over de auteur

Stefan Veenstra DVM is dierenarts en eigenaar van integratieve dierenartsenpraktijk Natuurlijk Gezonde Dieren in Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in chronische en complexe patiënten en combineert reguliere diergeneeskunde met darm-as-geneeskunde, traditionele Chinese diergeneeskunde (TCVM), orthomoleculaire geneeskunde en integratieve voeding.

Literatuur

  1. Companion Animal Parasite Council (CAPC). Giardia guidelines. capcvet.org/guidelines/giardia. Geraadpleegd november 2026.
  2. Olson ME, Goh J, Phillips M, Guselle N, McAllister TA. Giardia cyst and Cryptosporidium oocyst survival in water, soil, and cattle feces. Journal of Environmental Quality. 1999;28(6):1991-1996.
  3. Payne PA, Ridley RK, Dryden MW, Bathgate C, Milliken GA, Stewart PW. Efficacy of a combination febantel-praziquantel-pyrantel product, with or without vaccination with a commercial Giardia vaccine, for treatment of dogs with naturally occurring giardiasis. Journal of the American Veterinary Medical Association. 2002;220(3):330-333.
  4. Fiechter R, Deplazes P, Schnyder M. Control of Giardia infections with ronidazole and intensive hygiene management in a dog kennel. Veterinary Parasitology. 2012;187(1-2):93-98.
  5. Uiterwijk M, Nijsse R, Kooyman FNJ, et al. Comparing four diagnostic tests for Giardia duodenalis in dogs using latent class analysis. Parasites & Vectors. 2018;11:439. doi:10.1186/s13071-018-3014-2
  6. Uiterwijk M, Nijsse R, Kooyman FNJ, et al. Host factors associated with Giardia duodenalis infection in dogs across multiple diagnostic tests. Parasites & Vectors. 2019;12:556. doi:10.1186/s13071-019-3810-3
  7. European Scientific Counsel Companion Animal Parasites (ESCCAP). Control of intestinal protozoa in dogs and cats (Guideline 6) en Giardia infection in dogs and cats (factsheet). esccap.org.
  8. Dangoudoubiyam S, Pietraniec A, Burke K, Camp J, Croney C. Addressing Giardia in kennels: implications for canine health, management and welfare. Purdue University Extension, VA-34-W. Geraadpleegd november 2026.
  9. Ontario SPCA. Infectious disease protocol: Giardia. Versie 07/2018. ontariospca.ca.
  10. Xie H, Preast V. Traditional Chinese Veterinary Medicine: Fundamental Principles. 2nd ed. Reddick (FL): Chi Institute Press; 2013.
  11. Maciocia G. The Foundations of Chinese Medicine. 3rd ed. Edinburgh: Elsevier; 2015.
  12. Ortuño A, Castellà J. Control strategies against Giardia infection in kennels. World Small Animal Veterinary Association World Congress Proceedings. 2006.
  13. Itoh N, Muraoka N, Saeki H, Aoki M, Itagaki T. Prevalence of Giardia intestinalis infection in dogs of breeding kennels in Japan. Journal of Veterinary Medical Science. 2005;67(7):717-718.

Dit artikel is educatief en gebaseerd op richtlijnen, wetenschappelijke literatuur, de traditionele Chinese diergeneeskunde en praktijkervaring. Het vervangt geen consult bij een (integratief) dierenarts. Medicatie, doseringen en de keuze van middelen bepaalt altijd je eigen dierenarts. Volg bij ontsmettingsmiddelen de gebruiksaanwijzing en inwerktijd op het etiket.

Artikel toegevoegd aan winkelwagen.
0 artikel - € 0,00
Secret Link