bezorging-wit
Shipping within 1-2 days
klantenservice-wit
Expert customer service
essentiele-olien-wit
Human-grade, organic products
getest-wit
Scientifically proven ingredients
bezorging-wit
Shipping within 1-2 days
klantenservice-wit
Expert customer service
essentiele-olien-wit
Human-grade, organic products
getest-wit
Scientifically proven ingredients
bezorging-wit
Shipping within 1-2 days
klantenservice-wit
Expert customer service
essentiele-olien-wit
Human-grade, organic products
getest-wit
Scientifically proven ingredients

 

NGD Care: Kennisbank, Supplementen

Ashwagandha en rhodiola voor hond en kat: helpen ze bij stress?

Twee planten die bekendstaan als adaptogenen: stoffen die het stresssysteem zouden helpen bijsturen. Wat ze doen, wat er bij honden en katten is onderzocht, en waar je op moet letten.

Door Stefan Veenstra DVM, integratief dierenarts bij Natuurlijk Gezonde Dieren in Amsterdam. Bijgewerkt op 19 november 2026.

Het korte antwoord

Ashwagandha is van deze twee het best onderzocht bij dieren. In een kleine placebogecontroleerde studie bij 24 gestreste honden daalden na 4 weken de cortisolwaarde in de urine en de signalen van angst [1]; bij katten en oudere honden zijn vergelijkbare kleine studies gedaan [2][3]. Voor rhodiola bestaat alleen onderzoek bij mensen en proefdieren [4]. Beide zijn een aanvulling bij stress, geen vervanging van gedragstherapie of medicatie, en ze passen niet bij elk dier: let op bij schildklier, lever en gedragsmedicijnen.

Kernpunten

  • Adaptogenen werken vooral via de HPA-as, het hormonale stresssysteem
  • Ashwagandha verlaagde in drie kleine studies bij hond en kat de cortisolwaarden [1][3][2]
  • Bij mensen verminderde ashwagandha stress en angst, maar de studies verschillen sterk [5]
  • Rhodiola is bij honden en katten niet onderzocht
  • Ashwagandha kan de schildklierwaarden verhogen en zeldzaam leverschade geven [6][7]
  • Rhodiola remt in het laboratorium het enzym MAO; niet combineren met selegiline of andere gedragsmedicatie zonder overleg [8]

Wat zijn adaptogenen?

Bij stress zet het lichaam de HPA-as aan. De hersenen geven een signaal aan de bijnieren, die vervolgens cortisol aanmaken. Kort is dat nuttig: het dier wordt alert en heeft energie beschikbaar. Blijft het systeem aanstaan, zoals bij chronische angst, verveling, pijn of een onrustige leefomgeving, dan raken slaap, darm, afweer en gedrag uit balans.

Adaptogenen zijn plantenstoffen waarvan wordt aangenomen dat ze het lichaam helpen om beter met zo’n langdurige belasting om te gaan, zonder sederend te werken. Het begrip komt uit de farmacologie van de vorige eeuw en is wetenschappelijk niet scherp gedefinieerd. Daarom is het beter per plant te kijken wat er werkelijk is onderzocht. Hoe de HPA-as samenhangt met de darm, lees je in HPA-as en darm-hersenas.

Ashwagandha: wat doet het?

Ashwagandha (Withania somnifera) is een struik uit de ayurvedische geneeskunde. De wortel bevat withanoliden. In laboratoriumonderzoek werken die in op GABA-receptoren, de rustgevende signaalroute in de hersenen, en op de stressas. Bij mensen verlaagde ashwagandha in een meta-analyse van 12 gerandomiseerde studies met ruim 1000 deelnemers de ervaren stress en angst ten opzichte van placebo. De studies verschilden wel sterk in opzet, dosering en resultaat, dus het precieze effect is onzeker [5].

Wat is er bij honden onderzocht?

In een dubbelblinde, placebogecontroleerde studie kregen 24 honden met stress- en angstklachten 4 weken lang dagelijks 15 mg ashwagandha-extract per kilo lichaamsgewicht of een placebo. In de ashwagandhagroep daalde de cortisol-creatinineratio in de urine en scoorden eigenaren minder signalen van angst en vrees op de C-BARQ-vragenlijst. Er werden geen bijwerkingen gemeld [1].

In een tweede studie kregen 20 oudere labradors 60 dagen dezelfde dosis of een placebo. Het serumcortisol daalde en enkele bloedwaarden verbeterden [3]. Een kanttekening: de honden in de placebogroep waren gemiddeld bijna vijf jaar ouder, wat de vergelijking vertekent.

En bij katten?

Bij 16 gezonde Perzische katten die een maand lang werden blootgesteld aan verschillende vormen van stress (alleen zijn, lawaai, vasthouden, reizen) daalden cortisol en ontstekingsmarkers met ashwagandha ten opzichte van placebo, zonder nadelige effecten op lever- en nierwaarden [2]. Met acht katten per groep is dit een verkennende studie.

Hoe sterk is dit bewijs?

  • Alle drie de dierstudies zijn klein (16 tot 24 dieren) en kort (4 tot 9 weken)
  • Ze zijn gedaan met hetzelfde gepatenteerde extract, dat de fabrikant gratis leverde
  • Cortisol is een tussenmaat; minder cortisol betekent niet automatisch een rustiger dier
  • De gedragsverbetering bij honden is door eigenaren gescoord; die wisten wel niet of hun hond placebo kreeg

Rhodiola: wat doet het?

Rhodiola (Rhodiola rosea, rozenwortel) groeit in koude, hooggelegen gebieden. De wortel bevat rosavinen en salidroside. In proefdier- en laboratoriumonderzoek beïnvloeden die de stressas en de aanmaak van signaalstoffen zoals serotonine en dopamine [9].

Bij mensen is rhodiola vooral onderzocht bij vermoeidheid door stress. Een systematische review vond 11 studies: twee van de zes studies naar lichamelijke vermoeidheid en drie van de vijf naar mentale vermoeidheid lieten een effect zien. De kwaliteit van de studies was wisselend, en de auteurs concludeerden dat beter onderzoek nodig is [4]. Bij honden en katten zijn geen studies gepubliceerd. Toepassing bij dieren berust daarom op het mechanisme en op ervaring bij mensen.

Ashwagandha Rhodiola
Werkzame stoffen Withanoliden Rosavinen, salidroside
Profiel Rustgevend, bij onrust en angst Meer activerend, bij uitputting door langdurige stress
Onderzoek bij hond Twee kleine placebogecontroleerde studies Geen
Onderzoek bij kat Eén kleine placebogecontroleerde studie Geen
Belangrijkste aandachtspunten Schildklier, lever, drachtigheid, kalmerende medicatie Gedragsmedicatie (MAO-remming), lever

Waar moet je op letten?

Schildklier

Bij mensen met een licht trage schildklier verhoogde ashwagandha na 8 weken de schildklierhormonen T3 en T4 [6]. Bij honden en katten is dit niet onderzocht, maar het is reden voor voorzichtigheid. Gebruikt je hond schildkliermedicatie, of heeft je kat een te snel werkende schildklier, overleg dan eerst met je dierenarts en laat de waarden controleren.

Lever

Bij mensen zijn enkele gevallen beschreven van leverontsteking met geelzucht na gebruik van ashwagandha. Alle patiënten herstelden binnen enkele maanden; in één geval kan ook rhodiola hebben bijgedragen [7]. Het risico lijkt klein, maar geef deze planten niet aan een dier met een leverziekte zonder overleg, en stop bij sloomheid, braken, slecht eten of gele slijmvliezen.

Gedragsmedicatie en kalmerende middelen

Rhodiola remt in het laboratorium het enzym MAO [8]. Combineer het daarom niet zonder overleg met selegiline (bij dementie), clomipramine, fluoxetine of trazodon: dat zou in theorie te veel serotonine kunnen geven. Ashwagandha kan het effect van kalmerende middelen zoals gabapentine of benzodiazepinen versterken. Meer hierover in supplementen naast medicijnen.

Drachtigheid en jonge dieren

Ashwagandha wordt traditioneel ook ingezet om een zwangerschap te beëindigen. Dat was een van de redenen waarom Denemarken het in 2023 verbood in voedingssupplementen voor mensen; dat besluit is wetenschappelijk omstreden [10]. Geef het in elk geval niet aan drachtige of zogende dieren, en ook niet aan pups en kittens.

Direct naar de dierenarts

  • Plotselinge gedragsverandering, zoals agressie of terugtrekken, zeker bij een ouder dier: vaak zit er pijn of een ziekte achter [11]
  • Paniek waarbij je dier zichzelf of anderen verwondt
  • Niet meer eten, extreem veel drinken of afvallen samen met onrust
  • Gele slijmvliezen, braken of sloomheid tijdens het gebruik van een supplement

Hoe past dit in een aanpak van stress?

Een supplement lost de oorzaak van stress niet op. Pijn is een van de meest over het hoofd geziene oorzaken van onrust en angst bij honden en katten [11]. Verder spelen voorspelbaarheid, rust, beweging, voeding, de darm en gedragstraining een grote rol. Ashwagandha of rhodiola kan daarbinnen helpen om het stresssysteem wat ruimte te geven, zodat training beter aanslaat. Hoe dat samenhangt, lees je in stress en gedrag bij je hond of kat. Voor stress bij oudere dieren: gezond verouderen bij hond en kat. Voor rustgevende voedingsstoffen zoals magnesium en L-theanine: stress en slaap bij hond en kat.

Een integratief consult is zinvol als:

  • je dier al langer onrustig, angstig of overprikkeld is;
  • je wilt weten of een supplement veilig past naast medicatie;
  • je dier een schildklier- of leverprobleem heeft en je toch iets voor stress zoekt.

Stress bij de oorzaak aanpakken

Stefan Veenstra DVM kijkt bij onrust en angst naar pijn, darm, hormonen en omgeving samen, en naar welke ondersteuning veilig past. Kies een kort consult van 15 minuten of een volledige intake van 60 minuten, in de praktijk of online.

Plan een consult

Veelgestelde vragen over ashwagandha en rhodiola

Mag mijn hond ashwagandha?

Een gezonde volwassen hond verdroeg ashwagandha goed in onderzoek [1]. Overleg wel eerst bij schildkliermedicatie, een leverziekte, drachtigheid of als je hond kalmerende medicatie krijgt.

Mag mijn kat ashwagandha?

Er is één kleine studie bij katten zonder bijwerkingen [2]. Dat is weinig. Geef het niet aan een kat met een te snel werkende schildklier of een leverziekte, en overleg altijd met je dierenarts.

Hoe snel werkt het?

In de studies werd na 2 tot 4 weken een effect gemeten. Beoordeel het daarom pas na een maand dagelijks gebruik.

Kan het samen met Sileo, trazodon of fluoxetine?

Niet zonder overleg met je dierenarts. Rhodiola remt in het laboratorium MAO, en ashwagandha kan kalmerende middelen versterken.

Helpt het bij vuurwerkangst?

Voor acute paniek werkt het te traag en te mild. Als voorbereiding weken vooraf kan het onderdeel zijn van een bredere aanpak, samen met training en zo nodig medicatie.

Conclusie

Ashwagandha is het adaptogeen met de meeste onderbouwing bij dieren: drie kleine placebogecontroleerde studies bij hond en kat met lagere cortisolwaarden en, bij honden, minder angstsignalen. Rhodiola is bij dieren niet onderzocht. Beide kunnen een plek hebben in een bredere aanpak van chronische stress, maar niet bij elk dier. Laat bij gedragsveranderingen eerst pijn en ziekte uitsluiten, en overleg bij medicatie, schildklier- of leverproblemen.

Over de auteur

Stefan Veenstra DVM is dierenarts en eigenaar van integratieve dierenartsenpraktijk Natuurlijk Gezonde Dieren in Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in chronische en complexe patiënten en combineert reguliere diergeneeskunde met darm-as-geneeskunde, traditionele Chinese diergeneeskunde (TCVM), orthomoleculaire geneeskunde en integratieve voeding.

Dit artikel is educatief van aard en vervangt geen onderzoek door een dierenarts. De beschreven werkingsmechanismen zijn wetenschappelijke achtergrondinformatie en geen aanbeveling voor een specifiek product.

Literatuur

  1. Kaur J, Seshadri S, Golla KH, Sampara P. Efficacy and safety of standardized Ashwagandha (Withania somnifera) root extract on reducing stress and anxiety in domestic dogs: a randomized controlled trial. Journal of Veterinary Behavior. 2022;51:8-15.
  2. Devarasetti AK, Bharani KK, Khurana A, et al. Adaptogenic Ashwagandha root extract modulates inflammatory markers in feline stress management: a double-blind placebo-controlled clinical trial. Journal of Applied Animal Research. 2024;52(1):2335921.
  3. Bharani KK, Devarasetti AK, Carey L, Khurana A, Kollipaka R, Hanuman DDV, Chetla VS, Banothu AK. Effects of ashwagandha (Withania somnifera) root extract on aging-related changes in healthy geriatric dogs: a randomized, double-blinded placebo-controlled study. Veterinary Medicine and Science. 2024;10(5):e1556.
  4. Ishaque S, Shamseer L, Bukutu C, Vohra S. Rhodiola rosea for physical and mental fatigue: a systematic review. BMC Complementary and Alternative Medicine. 2012;12:70.
  5. Akhgarjand C, Asoudeh F, Bagheri A, et al. Does Ashwagandha supplementation have a beneficial effect on the management of anxiety and stress? A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Phytotherapy Research. 2022;36(11):4115-4124.
  6. Sharma AK, Basu I, Singh S. Efficacy and safety of Ashwagandha root extract in subclinical hypothyroid patients: a double-blind, randomized placebo-controlled trial. Journal of Alternative and Complementary Medicine. 2018;24(3):243-248.
  7. Björnsson HK, Björnsson ES, Avula B, et al. Ashwagandha-induced liver injury: a case series from Iceland and the US Drug-Induced Liver Injury Network. Liver International. 2020;40(4):825-829.
  8. van Diermen D, Marston A, Bravo J, Reist M, Carrupt PA, Hostettmann K. Monoamine oxidase inhibition by Rhodiola rosea L. roots. Journal of Ethnopharmacology. 2009;122(2):397-401.
  9. Panossian A, Wikman G, Sarris J. Rosenroot (Rhodiola rosea): traditional use, chemical composition, pharmacology and clinical efficacy. Phytomedicine. 2010;17(7):481-493.
  10. Patwardhan B, Chaturvedi S, Tillu G, Deshpande S, Hegde BM. Danish ban on Ashwagandha: truth, evidence, ethics, and regulations. Journal of Ayurveda and Integrative Medicine. 2024;15(4):101011.
  11. Mills DS, Demontigny-Bédard I, Gruen M, et al. Pain and problem behavior in cats and dogs. Animals. 2020;10(2):318.
Item added to cart.
0 items - € 0,00
Secret Link