bezorging-wit
Verzending binnen 1-2 dagen
klantenservice-wit
Deskundige klantenservice
essentiele-olien-wit
Humane-grade, biologische producten
getest-wit
Wetenschappelijk bewezen ingrediënten
bezorging-wit
Verzending binnen 1-2 dagen
klantenservice-wit
Deskundige klantenservice
essentiele-olien-wit
Humane-grade, biologische producten
getest-wit
Wetenschappelijk bewezen ingrediënten
bezorging-wit
Verzending binnen 1-2 dagen
klantenservice-wit
Deskundige klantenservice
essentiele-olien-wit
Humane-grade, biologische producten
getest-wit
Wetenschappelijk bewezen ingrediënten

 

NGD Care: Kennisbank, darm-assen

Antibiotica en de darm bij hond en kat: welk middel doet wat, en wat helpt bij herstel?

Feiten en fabels over antibiotica, het effect per type middel en per kuurduur, waarom een probioticum alleen tekortschiet, en wat de darm na een kuur echt nodig heeft. Met per onderdeel hoe sterk het bewijs is.

Door Stefan Veenstra DVM, integratief dierenarts bij Natuurlijk Gezonde Dieren in Amsterdam.

Het korte antwoord

Antibiotica verstoren de darmflora van hond en kat vaak langer dan de kuur duurt. Na 14 dagen metronidazol was de darmflora van gezonde honden vier weken later nog niet volledig hersteld [1]; na drie weken enrofloxacine met metronidazol waren na acht weken nog veranderingen meetbaar [3]. Middelen die ook de zuurstofloze darmbacteriën raken, zoals metronidazol, tylosine en clindamycine, geven de grootste verstoring [1][2][4]. Doxycycline werkt vertraagd door [7].

Een probioticum alleen brengt de verdwenen soorten niet terug en kan op het verkeerde moment zelfs averechts werken [9][10]. Het beste bewijs bij hond en kat is er voor een combinatie van bacteriën, gist en vezels [3][4][11], aangevuld met aandacht voor de darmwand.

Stop nooit zelf met een kuur

Antibiotica zijn bij een echte bacteriële infectie vaak noodzakelijk en soms levensreddend. Dit artikel gaat over het beperken en herstellen van de gevolgen, niet over het vermijden van nodige behandeling. Bespreek de keuze en de duur van een kuur altijd met je dierenarts.

Kernpunten

  • Metronidazol, tylosine en clindamycine raken de darm het hardst; bij een deel van de dieren is de flora na twee maanden nog niet hersteld [1][2][4]
  • Doxycycline werkt vertraagd: bij kittens was de verstoring pas een maand na de kuur duidelijk [7]
  • Bij gewone acute diarree herstelden honden op amoxicilline-clavulaanzuur niet sneller dan op placebo, maar droegen wel meer resistente E. coli [5]
  • Voor een eenvoudige blaasontsteking bij de hond adviseert de internationale richtlijn sinds 2019 een kuur van drie tot vijf dagen [12]
  • Een synbioticum verminderde maag-darmklachten tijdens antibiotica bij honden en katten [4][11]

Wat doet een antibioticum in de darm van je hond of kat?

Een antibioticum doodt bacteriën of remt hun groei, en maakt daarbij geen onderscheid tussen de bacterie die de infectie veroorzaakt en de nuttige bacteriën in de darm. Die darmflora maakt vitamines, traint het afweersysteem, houdt ziekmakers buiten en zet galzuren om. Raakt dat evenwicht verstoord, dan spreek je van dysbiose.

Juist de bacteriën die het meest bijdragen aan een gezonde darm zijn gevoelig. Dat zijn vooral obligaat anaerobe bacteriën, zoals Faecalibacterium, dat boterzuur maakt als brandstof voor de dikke darm; Fusobacterium, bij hond en kat een normaal en gunstig deel van de flora; en Clostridium hiranonis, die secundaire galzuren maakt [1][2]. Lees meer over de normale darmflora in Waarom klachten bij hond en kat steeds terugkomen.

Wat zijn de feiten en fabels over antibiotica?

Fabel: antibiotica doden alleen de slechte bacteriën

Een antibioticum werkt op alle bacteriën die er gevoelig voor zijn. Middelen die ook zuurstofloze bacteriën raken, hebben de grootste impact op de darmflora.

Bewijs: sterk [1][2].

Fabel: normale ontlasting betekent een herstelde darm

Gezonde honden die 21 dagen enrofloxacine met metronidazol kregen, hadden acht weken na de kuur nog meetbare veranderingen in bacteriën en hun stofwisselingsproducten [3]. De hond zag er gezond uit; de darm was nog niet terug bij af.

Bewijs: sterk [3].

Meestal een fabel: bij diarree helpen antibiotica

Honden met acute, ongecompliceerde diarree herstelden op amoxicilline-clavulaanzuur niet sneller dan op placebo, maar droegen tot drie weken later meer resistente E. coli [5]. Na metronidazol voor acute diarree was de darmflora na 28 dagen nog afwijkend [8].

Bewijs: sterk [5][8].

Achterhaald: een kuur duurt altijd 10 tot 14 dagen

Voor een eenvoudige blaasontsteking bij de hond adviseert de internationale richtlijn sinds 2019 drie tot vijf dagen [12]. Bij een nierbekken-, bot- of prostaatontsteking of een diepe huidinfectie is langer wel nodig.

Bewijs: sterk; richtlijn [12].

Halve waarheid: een probioticum na de kuur herstelt de flora

Probiotica kunnen diarree tijdens een kuur verminderen [13], maar brengen de verdwenen soorten niet terug. Zie verderop.

Bewijs: matig [13].

Feit met kanttekening: antibiotica raken ook lichaamscellen

In laboratorium- en muizenonderzoek belastten bepaalde bacteriedodende antibiotica ook de mitochondriën van zoogdiercellen [14]. Of dit bij hond en kat klinisch relevant is, is niet onderzocht.

Bewijs: beperkt; preklinisch [14].

Wat zijn de gevolgen van antibiotica voor de darm?

Minder variatie aan bacteriën maakt de darm kwetsbaarder voor de volgende verstoring. Minder boterzuurmakers betekent minder brandstof voor de dikke darm. Een daling van Clostridium hiranonis geeft minder secundaire galzuren en minder bescherming tegen ziekmakers [1][2]. En er komen meer resistente E. coli en enterokokken [5][6].

Een gezonde darmflora houdt ziekmakers buiten door ruimte en voedsel in te nemen: kolonisatieresistentie. Daarnaast verbranden de cellen van de dikke darm boterzuur, wat zuurstof verbruikt en het darmoppervlak zuurstofarm houdt. Valt boterzuur weg, dan lekt er meer zuurstof de darm in, en daar profiteren bacteriën van die zuurstof verdragen, zoals E. coli. Dat is aangetoond bij muizen [15] en verklaart waarom een darm na antibiotica niet altijd vanzelf terugkeert naar de oude balans.

Met minder brandstof kan ook de darmwand doorlaatbaarder worden, zie darmpermeabiliteit en tight junctions. Via de darm-immuun-as is dat relevant voor dieren met allergie of huidklachten; in de praktijk zie ik regelmatig dat klachten opvlammen na een kuur. Lees ook De darm-huid-as bij de hond.

Welke antibiotica raken de darm van hond en kat het hardst?

Dat hangt af van de groep, de toedieningsroute en hoeveel er in de darm terechtkomt. Middelen die via de mond worden gegeven en ook de zuurstofloze darmbacteriën raken, geven de grootste verstoring.

Groep Voorbeelden Effect op de darmflora
Penicillines Amoxicilline, amoxicilline-clavulaanzuur Snel, grotendeels tijdelijk; meer E. coli en resistente bacteriën [5][6][7]
Cefalosporines Cefalexine Bij hond en kat nauwelijks onderzocht
Tetracyclines Doxycycline Vertraagd: bij kittens pas een maand na de kuur duidelijk, nog meetbaar tot vier maanden na de start [7]
Aminoglycosiden Streptomycine, gentamicine, neomycine Als injectie waarschijnlijk beperkt; via de mond groot (muizenonderzoek) [20]
Nitroimidazolen Metronidazol Groot; na vier weken nog niet volledig hersteld [1][8]
Macroliden Tylosine Groot; bij een deel van de honden na twee maanden nog niet hersteld [2]
Lincosamiden Clindamycine Groot; bij katten zes weken na de kuur nog verstoord [4]
Fluorochinolonen Enrofloxacine, marbofloxacine Samen met metronidazol na acht weken nog verstoord; los weinig onderzocht [3]

Amoxicilline-clavulaanzuur

Waarschijnlijk het meest voorgeschreven antibioticum bij hond en kat, bij huid-, wond-, luchtweg- en blaasontstekingen. Clavulaanzuur beschermt amoxicilline tegen bètalactamase. Bij honden daalden boterzuurmakers zoals Roseburia en Lachnospiraceae en nam Escherichia toe; resistente enterokokken waren ook na de kuur nog vaker aanwezig [6]. Bij kittens na 20 dagen verschoof de flora direct, maar het grootste deel was een maand na de kuur verdwenen [7]. Geven met voer kan maagklachten verminderen.

Bewijs: sterk [6][7].

Doxycycline

Gebruikt bij Ehrlichia en Anaplasma, Mycoplasma, kennelhoest en leptospirose; bij tekenziekten vaak 28 dagen. Bij kittens was aan het eind van de kuur weinig te zien, maar een maand later wel: meer Proteobacteria, nog meetbaar tot vier maanden na de start [7]. Doxycycline bindt aan calcium, magnesium en ijzer: geef kefir, yoghurt en mineralen minimaal twee uur apart. Bij katten kan een tablet in de slokdarm ontsteking en vernauwing geven [21]: geef altijd een paar milliliter water of een hapje na.

Bewijs: sterk bij kittens [7]; bij honden niet onderzocht.

Streptomycine en andere aminoglycosiden

Worden vanuit de darm nauwelijks opgenomen. Als injectie komt er weinig in de darm; via de mond raakt het de darmflora in volle sterkte. Bij muizen is één orale dosis streptomycine genoeg om Salmonella de darm te laten koloniseren [20]. Bij nierziekte alleen onder strikte begeleiding, vanwege risico op nier- en gehoorschade.

Bewijs: beperkt; muizenonderzoek [20]; bij hond en kat niet onderzocht.

Metronidazol, tylosine en clindamycine

Na 14 dagen metronidazol was de soortenrijkdom bij gezonde honden na vier weken nog niet hersteld [1]. Na zeven dagen tylosine waren Faecalibacterium en Clostridium hiranonis bij een deel van de honden na twee maanden nog niet terug [2]. Bij katten op 21 dagen clindamycine was de dysbiose-index zes weken na de kuur nog verhoogd [4].

Bewijs: sterk [1][2][4].

Maakt de duur van de kuur uit?

Ja, maar het type middel telt minstens zo zwaar. Er bestaat geen studie die bij hond of kat een kuur van vijf dagen direct vergelijkt met veertien dagen. Twee principes staan wel vast. Hoe langer de blootstelling, hoe meer soorten verdwijnen: bij mensen keerden na een korte kuur de meeste soorten binnen anderhalve maand terug, maar een deel bleef na zes maanden afwezig [16], en bij herhaalde kuren herstelde de flora steeds minder volledig [17]. En hoe meer een middel de zuurstofloze bacteriën raakt, hoe groter de schade [1][2][4].

5 tot 7 dagen 10 tot 14 dagen Meer dan 14 dagen
Verwachte impact Licht tot matig Matig tot groot Groot, kans op blijvende verschuiving
Herstel zonder hulp Weken Weken tot maanden Maanden, soms onvolledig
Ondersteuning na de kuur (praktijkadvies) 2 tot 4 weken 6 tot 8 weken 8 tot 12 weken, daarna evalueren
Extra aandacht Langer bij metronidazol, tylosine of clindamycine Darmwand actief ondersteunen Ontlastingsonderzoek, eventueel FMT bespreken

Wat minder hard is

De indeling per kuurduur en de duur van de ondersteuning zijn gebaseerd op de beschikbare studies bij hond, kat en mens, aangevuld met praktijkervaring. Ze zijn niet in vergelijkend onderzoek vastgesteld.

Waarom vangt een probioticum alleen de gevolgen niet op?

Het bevat niet wat verdween

De meeste probiotica bevatten melkzuurbacteriën of Enterococcus faecium. De soorten die antibiotica het hardst raken, zoals Faecalibacterium en Clostridium hiranonis, zitten in geen enkel gangbaar probioticum; ze overleven buiten de darm nauwelijks.

Bewijs: sterk; samenstelling van gangbare producten.

Het blijft niet wonen

Probiotische bacteriën passeren de darm en verdwijnen meestal binnen dagen tot weken na het stoppen.

Bewijs: sterk.

Het kan het eigen herstel vertragen

Bij muizen en mensen herstelde de eigen flora na antibiotica langzamer met een standaard probioticum dan zonder [9]. Kleine studie, niet bij hond of kat, en omstreden. Bij gezonde honden op een maagzuurremmer verstoorde een probioticum de flora juist meer [10].

Bewijs: beperkt tot matig [9][10].

Zonder voeding slaat niets aan

Darmbacteriën leven van vezels die het dier zelf niet verteert. Zonder die vezels groeit er weinig terug, en een beschadigde darmwand biedt geen stabiele basis.

Bewijs: mechanistisch sterk.

Bij hond en kat zijn de beste resultaten gemeten met een synbioticum van bacteriën, gist en vezels. Bij honden op enrofloxacine en metronidazol gaf het minder eetproblemen en braken [11] en herstelden bacteriën en stofwisselingsproducten beter [3]. Bij katten op clindamycine gaf het minder maag-darmklachten [4]. Het bewijs wijst naar breedte en voeding, niet naar één stam.

Welke ondersteuning past bij en na antibiotica?

De logische aanpak werkt op drie niveaus tegelijk: de bacteriën, hun voeding en de darmwand.

Breed probioticum of synbioticum, met gist

Meerdere stammen in plaats van één. Saccharomyces boulardii wordt niet door antibiotica gedood en verlaagt bij mensen de kans op diarree door antibiotica [13]. Geef bacteriële probiotica minimaal twee uur na het antibioticum. Bij een ernstig ziek dier met een infuuslijn alleen in overleg: bij mensen zijn bloedinfecties met Saccharomyces beschreven [22].

Bewijs: matig bij mensen [13]; bij hond en kat aannemelijk, minder onderzocht.

Kefir en waterkefir

Kefir uit kefirkorrels bevat tientallen soorten melkzuurbacteriën, azijnzuurbacteriën en gisten. Bij honden die 14 dagen korrelkefir kregen, maakte hun ontlasting in het laboratorium meer boterzuur uit vezels dan bij commerciële kefir [18]. Een losse kefirbacterie had bij gezonde honden geen meetbaar effect [19]. Studies na antibiotica ontbreken. Begin klein, kies zonder suiker of zoetstof, en houd bij doxycycline twee uur ertussen. Lees meer in Waterkefir voor hond en kat.

Bewijs: beperkt; mechanistische redenering [18][19].

Prebiotica: een mix van vezels

Zonder vezels keren de boterzuurmakers niet terug. Kies een mix, zoals psyllium, gedeeltelijk gehydrolyseerde guargom, bietenpulp en afgekoelde aardappel of pompoen, en bouw langzaam op. Alleen inuline is in een sterk verstoorde darm niet ideaal: het wordt snel vergist en kan gas en buikpijn geven, en bij katten kan inuline de eiwitvertering verminderen [23]. Lees meer in Prebiotica bij hond en kat.

Bewijs: mechanistisch sterk; bij hond en kat na antibiotica beperkt onderzocht.

L-glutamine voor de darmwand

De belangrijkste brandstof van de cellen van de dunne darm, betrokken bij het onderhoud van de tight junctions en herstel na schade [24]. Onderzoek na antibiotica bij hond en kat ontbreekt. Lees meer in L-glutamine.

Bewijs: beperkt; extrapolatie [24].

Onderdeel Tijdens de kuur Na de kuur
Breed probioticum of synbioticum, met gist Ja, minimaal twee uur na het antibioticum Ja, gedurende de hersteltermijn
Kefir of waterkefir Mag, klein beginnen; bij doxycycline twee uur ertussen Ja, hier ligt het accent
Mix van vezels Ja, rustig opbouwen Ja, dagelijks
L-glutamine Ja Ja, vooral na kuren van tien dagen of langer
Ontlastingsonderzoek Nee Bij kuren langer dan 14 dagen of aanhoudende klachten

Houd daarnaast het voer stabiel tijdens de kuur; een voerwissel bovenop antibiotica is een dubbele belasting. Na een lange kuur met aanhoudende klachten kan een dysbiose-index uitsluitsel geven, en kan je dierenarts een fecale microbiota-transplantatie (FMT) bespreken [8].

Wanneer probiotica of vezels beter even wachten

Naast een maagzuurremmer: een standaard probioticum verstoorde bij honden de flora juist meer [10].

Meer gas of een opgeblazen buik na vezels: de darm heeft eerst rust en onderzoek naar de oorzaak nodig.

Bij een ernstig ziek dier, ernstige pancreatitis of een verzwakte afweer: alleen in overleg met de dierenarts. Bij mensen met ernstige pancreatitis overleden meer patiënten in de probioticagroep [25].

Klopt het etiket? Van 25 onderzochte probiotica voor dieren hadden er maar twee een etiket dat precies klopte [26].

Wil je de volledige wetenschappelijke achtergrond lezen?

Hoe darmherstel stap voor stap wordt aangepakt, eerst opruimen en dan opbouwen, staat uitgewerkt in de kennisbank.

Naar de wetenschappelijke achtergrond

Hoe kijkt de TCM naar antibiotica?

In de traditionele Chinese diergeneeskunde gelden antibiotica als koud en bitter. Ze kunnen Hitte en infectie klaren, maar verzwakken bij langdurig of herhaald gebruik de Milt, het orgaansysteem voor vertering en omzetting. Een verzwakte Milt geeft in TCM-termen een slechte eetlust, zachte ontlasting en ophoping van Vocht. Ondersteuning na een kuur richt zich in die visie op het verwarmen en versterken van de Milt. Dat is een TCM-duiding, geen westers bewijs. Lees meer in Voeding volgens de westerse en Chinese geneeskunde.

Wanneer moet je naar de dierenarts?

Direct naar de dierenarts

  • Diarree die langer dan een paar dagen aanhoudt tijdens of na de kuur
  • Bloed in de ontlasting, braken, of een dier dat niet meer eet
  • Een sloom of koortsig dier
  • Bij katten op doxycycline: kokhalzen, slikproblemen of pijn bij het eten

Een integratief consult is zinvol als:

  • je dier vaak of lang antibiotica nodig heeft;
  • klachten zoals jeuk of wisselende ontlasting opvlammen na een kuur;
  • je het herstel na een lange kuur wilt ondersteunen en evalueren;
  • je de klachten ook vanuit de TCVM wilt laten beoordelen.

Hoe de praktijk naar chronische en complexe patiënten kijkt, lees je op de pagina integratieve darmtherapie.

Persoonlijk advies voor jouw dier

Stefan Veenstra DVM zet de eerdere kuren, de klachten en de voeding op een rij en stelt een herstelplan op dat past bij het middel en de duur van de kuur, naast de behandeling van je eigen dierenarts. Kies een kort consult van 15 minuten of een volledige intake van 60 minuten, in de praktijk of online.

Plan een consult

Veelgestelde vragen over antibiotica en de darm

Mag ik probiotica tegelijk met antibiotica geven?

Ja, maar niet op hetzelfde moment. Geef bacteriële probiotica minimaal twee uur na het antibioticum. Een probiotische gist zoals Saccharomyces boulardii wordt niet door antibiotica gedood en kan de hele kuur door [13].

Hoe lang duurt het voordat de darmflora hersteld is na antibiotica?

Dat hangt af van het middel en de duur. Na 14 dagen metronidazol was de flora bij gezonde honden na vier weken nog niet volledig hersteld [1]; na 21 dagen antibiotica waren na acht weken nog veranderingen meetbaar [3].

Welk antibioticum is het zwaarst voor de darm?

Middelen die ook zuurstofloze darmbacteriën raken: metronidazol, tylosine en clindamycine [1][2][4]. Doxycycline werkt vertraagd door [7]. Amoxicilline-clavulaanzuur geeft een snelle, grotendeels tijdelijke verschuiving, maar wel meer resistente bacteriën [6][7].

Mag ik kefir geven tijdens een kuur met doxycycline?

Ja, maar houd minimaal twee uur tussen doxycycline en kefir, yoghurt of supplementen met calcium, magnesium of ijzer, omdat die de opname verminderen. Ga na de kuur nog weken door, want de verstoring komt vaak later op gang.

Helpen antibiotica bij diarree?

Bij gewone, acute diarree zonder koorts of tekenen van bloedvergiftiging meestal niet. Honden op amoxicilline-clavulaanzuur herstelden niet sneller dan op placebo [5].

Moet ik de antibioticakuur afmaken?

Volg altijd het advies van je dierenarts en stop niet zelf. Voor sommige infecties zijn de richtlijnen wel korter geworden, zoals drie tot vijf dagen bij een eenvoudige blaasontsteking bij de hond [12]. Vraag gerust of een kortere kuur kan.

Conclusie

Antibiotica zijn soms onmisbaar, maar de gevolgen voor de darm duren vaak langer dan de kuur. Hoe langer de kuur en hoe meer het middel de zuurstofloze darmbacteriën raakt, hoe groter en langduriger de verstoring. Een probioticum alleen brengt de verdwenen soorten niet terug en voedt de darmwand niet. De meest logische ondersteuning combineert breedte, met meerdere stammen, gist en kefir, voeding in de vorm van een mix van vezels, en aandacht voor de darmwand, afgestemd op het middel en de duur van de kuur. Dat is ook een van de redenen waarom klachten na een kuur soms terugkomen op een andere plek.

Over de auteur

Stefan Veenstra DVM is dierenarts en eigenaar van integratieve dierenartsenpraktijk Natuurlijk Gezonde Dieren in Amsterdam. Hij is gespecialiseerd in chronische en complexe patiënten en combineert reguliere diergeneeskunde met darm-as-geneeskunde, traditionele Chinese diergeneeskunde (TCVM), orthomoleculaire geneeskunde en integratieve voeding.

Literatuur

  1. Pilla R, Gaschen FP, Barr JW, et al. Effects of metronidazole on the fecal microbiome and metabolome in healthy dogs. Journal of Veterinary Internal Medicine. 2020;34(5):1853-1866.
  2. Manchester AC, Webb CB, Blake AB, et al. Long-term impact of tylosin on fecal microbiota and fecal bile acids of healthy dogs. Journal of Veterinary Internal Medicine. 2019;33(6):2605-2617.
  3. Whittemore JC, Price JM, Moyers T, Suchodolski JS. Effects of synbiotics on the fecal microbiome and metabolomic profiles of healthy research dogs administered antibiotics: a randomized, controlled trial. Frontiers in Veterinary Science. 2021;8:665713.
  4. Whittemore JC, Stokes JE, Price JM, Suchodolski JS. Effects of a synbiotic on the fecal microbiome and metabolomic profiles of healthy research cats administered clindamycin: a randomized, controlled trial. Gut Microbes. 2019;10(4):521-539.
  5. Werner M, Suchodolski JS, Straubinger RK, et al. Effect of amoxicillin-clavulanic acid on clinical scores, intestinal microbiome, and amoxicillin-resistant Escherichia coli in dogs with uncomplicated acute diarrhea. Journal of Veterinary Internal Medicine. 2020;34(3):1166-1176.
  6. Espinosa-Gongora C, Jessen LR, Kieler IN, et al. Impact of oral amoxicillin and amoxicillin/clavulanic acid treatment on bacterial diversity and β-lactam resistance in the canine faecal microbiota. Journal of Antimicrobial Chemotherapy. 2020;75(2):351-361.
  7. Stavroulaki EM, Suchodolski JS, Pilla R, et al. Short- and long-term effects of amoxicillin/clavulanic acid or doxycycline on the gastrointestinal microbiome of growing cats. PLoS ONE. 2021;16(12):e0253031.
  8. Chaitman J, Ziese AL, Pilla R, et al. Fecal microbial and metabolic profiles in dogs with acute diarrhea receiving either fecal microbiota transplantation or oral metronidazole. Frontiers in Veterinary Science. 2020;7:192.
  9. Suez J, Zmora N, Zilberman-Schapira G, et al. Post-antibiotic gut mucosal microbiome reconstitution is impaired by probiotics and improved by autologous FMT. Cell. 2018;174(6):1406-1423.
  10. McAtee R, Schmid SM, Tolbert MK, et al. Effect of esomeprazole with and without a probiotic on fecal dysbiosis, intestinal inflammation, and fecal short-chain fatty acid concentrations in healthy dogs. Journal of Veterinary Internal Medicine. 2023;37(6):2109-2118.
  11. Whittemore JC, Moyers TD, Price JM. Randomized, controlled, crossover trial of prevention of antibiotic-induced gastrointestinal signs using a synbiotic mixture in healthy research dogs. Journal of Veterinary Internal Medicine. 2019;33(4):1619-1626.
  12. Weese JS, Blondeau J, Boothe D, et al. International Society for Companion Animal Infectious Diseases (ISCAID) guidelines for the diagnosis and management of bacterial urinary tract infections in dogs and cats. The Veterinary Journal. 2019;247:8-25.
  13. Szajewska H, Kołodziej M. Systematic review with meta-analysis: Saccharomyces boulardii in the prevention of antibiotic-associated diarrhoea. Alimentary Pharmacology and Therapeutics. 2015;42(7):793-801.
  14. Kalghatgi S, Spina CS, Costello JC, et al. Bactericidal antibiotics induce mitochondrial dysfunction and oxidative damage in mammalian cells. Science Translational Medicine. 2013;5(192):192ra85.
  15. Byndloss MX, Olsan EE, Rivera-Chávez F, et al. Microbiota-activated PPAR-γ signaling inhibits dysbiotic Enterobacteriaceae expansion. Science. 2017;357(6351):570-575.
  16. Palleja A, Mikkelsen KH, Forslund SK, et al. Recovery of gut microbiota of healthy adults following antibiotic exposure. Nature Microbiology. 2018;3(11):1255-1265.
  17. Dethlefsen L, Relman DA. Incomplete recovery and individualized responses of the human distal gut microbiota to repeated antibiotic perturbation. PNAS. 2011;108(Suppl 1):4554-4561.
  18. Metras BN, Oba PM, Holt DA, et al. In vitro fermentation characteristics of dietary fibers using fecal inoculum from dogs consuming commercial or grain kefir. Journal of Animal Science. 2025.
  19. Gaspardo A, Zannoni A, Turroni S, et al. Influence of Lactobacillus kefiri on intestinal microbiota and fecal IgA content of healthy dogs. Frontiers in Veterinary Science. 2020;7:146.
  20. Barthel M, Hapfelmeier S, Quintanilla-Martínez L, et al. Pretreatment of mice with streptomycin provides a Salmonella enterica serovar Typhimurium colitis model that allows analysis of both pathogen and host. Infection and Immunity. 2003;71(5):2839-2858.
  21. German AJ, Cannon MJ, Dye C, et al. Oesophageal strictures in cats associated with doxycycline therapy. Journal of Feline Medicine and Surgery. 2005;7(1):33-41.
  22. Muñoz P, Bouza E, Cuenca-Estrella M, et al. Saccharomyces cerevisiae fungemia: an emerging infectious disease. Clinical Infectious Diseases. 2005;40(11):1625-1634.
  23. Rochus K, Janssens GPJ, Hesta M. Dietary fibre and the importance of the gut microbiota in feline nutrition: a review. Nutrition Research Reviews. 2014;27(2):295-307.
  24. Kim MH, Kim H. The roles of glutamine in the intestine and its implication in intestinal diseases. International Journal of Molecular Sciences. 2017;18(5):1051.
  25. Besselink MG, van Santvoort HC, Buskens E, et al. Probiotic prophylaxis in predicted severe acute pancreatitis: a randomised, double-blind, placebo-controlled trial. The Lancet. 2008;371(9613):651-659.
  26. Weese JS, Martin H. Assessment of commercial probiotic bacterial contents and label accuracy. Canadian Veterinary Journal. 2011;52(1):43-46.

Dit artikel is educatief en gebaseerd op wetenschappelijke literatuur en praktijkervaring, met eerlijke gradering van het bewijs, aangevuld met een TCM-duiding. Het vervangt geen consult bij een (integratief) dierenarts. Stop of wijzig nooit zelf een voorgeschreven antibioticakuur. De beschreven stoffen zijn wetenschappelijke achtergrond en geen aanbeveling voor een specifiek product.

Artikel toegevoegd aan winkelwagen.
0 artikel - € 0,00
Secret Link