Shilajit: wat fulvinezuur doet voor de energiehuishouding van je hond of kat
Een hond of kat die structureel minder energie heeft, trager herstelt na inspanning, of op leeftijd stijver wordt: het zijn klachten die vaak worden afgedaan als “gewoon ouder worden”. Shilajit, een mineraalrijke harsachtige stof uit het Himalayagebergte, grijpt aan op een ander niveau: de energieproductie in de cel zelf. Hier lees je wat daar wetenschappelijk over bekend is, en wat niet.
Door Stefan Veenstra DVM
KORTE SAMENVATTING
Shilajit is een mineraalrijke harsachtige stof die van nature ontstaat in het Himalayagebergte en rijk is aan fulvinezuur: een kleine, actieve verbinding die de energiefabriekjes van de cel (mitochondriën) helpt ondersteunen. Onderzoek laat effecten zien op energiehuishouding, herstel na inspanning, botdichtheid en gewrichten, met een gerandomiseerde dierstudie die specifiek bij honden met gewrichtsklachten is uitgevoerd. Zuiverheid is bij shilajit cruciaal: onbewerkte, ongezuiverde shilajit kan zware metalen bevatten. Bij NGD Care wordt daarom alleen gezuiverde shilajit met een getest fulvinezuurgehalte gebruikt.
Wat is shilajit precies?
Shilajit (ook wel mumijo of moomiyo genoemd) is een donkere, harsachtige stof die eeuwenlang tussen rotslagen in het Himalayagebergte, de Kaukasus en andere hooggebergtes wordt gevormd. De stof ontstaat door de langzame afbraak van plantenmateriaal onder druk van gesteente, vermengd met mineralen uit de bergformatie. Het resultaat is een humuszuur-rijk complex met tientallen mineralen en een kleine, biologisch actieve fractie: fulvinezuur.
Shilajit wordt in de Ayurvedische traditie al eeuwenlang gebruikt, maar de wetenschappelijke belangstelling is relatief recent. Het grootste deel van het onderzoek richt zich op fulvinezuur als de werkzame kernstof, en dan vooral op de rol daarvan in de energieproductie van de cel.
Fulvinezuur: waarom percentages op etiketten zo uiteenlopen
Op shilajit-etiketten kom je fulvinezuurpercentages tegen die sterk uiteenlopen: van 15% tot soms wel 90%. Dat verschil zegt vaak meer over de meetmethode dan over de kwaliteit van het product.
De meest gebruikte, gestandaardiseerde meetmethode is de Lamar-methode (gebaseerd op oxidatie met kaliumdichromaat en spectroscopische bepaling van het fulvinezuurgehalte), ook aangehouden in USP-richtlijnen voor shilajit-extracten. Via deze methode bevat authentieke, gezuiverde shilajit doorgaans 15 tot 22% zuiver fulvinezuur. Percentages van 60% of hoger zijn via deze methode ongebruikelijk hoog voor een natuurproduct.
Hogere percentages op andere etiketten ontstaan meestal doordat een andere maatstaf wordt gebruikt: de totale humuszuurfractie (waarvan fulvinezuur maar een deel is) wordt dan als “fulvinezuur” vermeld, of het percentage wordt berekend op basis van een niet-gestandaardiseerde droge-stofmeting in plaats van de Lamar-methode. Dat is een vergelijkingsprobleem dat in de hele markt van fulvinezuurhoudende producten speelt, niet iets wat aan één producent is toe te schrijven. Bij NGD Care wordt het fulvinezuurgehalte via de Lamar-methode getest en op het etiket vermeld, zodat het percentage vergelijkbaar is met wat in de vakliteratuur als realistisch geldt voor authentieke shilajit.
Waar helpt shilajit bij?
Vermoeidheid, traag herstel na inspanning, verminderde vitaliteit. Fulvinezuur ondersteunt de energieproductie in de mitochondriën, de energiefabriekjes van elke cel.
Stijfheid, gewrichtsklachten en botdichtheid op leeftijd. Onderzoek bij honden en bij mensen laat een ondersteunende werking op gewrichten en botstructuur zien.
Als onderdeel van een breder herstelprogramma, bijvoorbeeld in de latere fase van het Darmprotocol, waarin de energiehuishouding weer wordt opgebouwd.
De wetenschap achter de werking
Mitochondriën: de energiefabriekjes van de cel
Elke lichaamscel bevat mitochondriën, kleine celonderdelen die voedingsstoffen omzetten in bruikbare energie. Fulvinezuur speelt volgens onderzoek een rol als elektronendrager in de mitochondriale elektronentransportketen, de laatste stap in dat energieproces. Daarnaast bevat shilajit dibenzo-alfa-pyronen (DBPs), verbindingen die oxidatieve stress in het mitochondrion helpen dempen.
Reviewartikel · International Journal of Alzheimer’s Disease 2012 · Carrasco-Gallardo et al.
Carrasco-Gallardo en collega’s brachten de bekende werkingsmechanismen van shilajit in kaart en beschreven de rol van fulvinezuur en DBPs bij de energiehuishouding en bescherming van cellen tegen oxidatieve schade, met een focus op zenuwcellen.
Een dierstudie naar een gezuiverde shilajit-formulering liet zien dat toediening de energiestatus na fysieke inspanning verbeterde, gemeten aan herstelmarkers in het bloed.* Dat sluit aan bij het beeld dat shilajit vooral relevant is bij herstel en vermoeidheid, niet als stimulerend middel op de korte termijn.
Ontsteking en afweer
Fulvinezuur uit shilajit heeft in laboratoriumonderzoek een remmend effect laten zien op onderdelen van het afweersysteem die bij overmatige ontstekingsreacties betrokken zijn, en draagt bij aan het afremmen van chronische, laaggradige ontstekingsprocessen.
Studie · Journal of Diabetes Research 2018 · Winkler & Ghosh
Winkler en Ghosh beschreven het therapeutisch potentieel van fulvinezuur bij chronische ontstekingsprocessen en verstoorde bloedsuikerregulatie, met werkingsmechanismen die deels overlappen met de mitochondriale effecten die ook bij shilajit worden gezien.
Labonderzoek · Phytotherapy Research 2009 · Schepetkin et al.
Schepetkin en collega’s onderzochten de invloed van fulvinezuur uit shilajit op het afweersysteem en vonden een remmend effect op een van de routes die bij overmatige ontstekingsreacties een rol speelt, vergelijkbaar met wat bij andere natuurlijke fulvinezuurbronnen werd gezien.
Gewrichten en botdichtheid
Voor gewrichten en botten is dit het best onderbouwde deel van het shilajit-onderzoek, met studies bij zowel mensen als honden.
Klinische diergeneeskundige studie · Journal of Veterinary Science & Animal Husbandry 2013 · Lawley et al.
In een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde studie kregen 10 honden met matige artritis gedurende 5 maanden tweemaal daags 500 mg gezuiverde shilajit of een placebo. Vanaf dag 60 was er een significante afname van pijn bij manipulatie van het gewricht, en vanaf dag 120 ook een significante afname van algehele pijn en pijn na inspanning. Bloedwaarden voor lever, nieren, hart en spieren werden maandelijks gecontroleerd en bleven binnen normale grenzen: de honden verdroegen de shilajit goed.
Bij mensen liet een gerandomiseerd, placebogecontroleerd onderzoek bij postmenopauzale vrouwen met verminderde botdichtheid (osteopenie) zien dat shilajit-extract, gedurende 48 weken dagelijks ingenomen, dosisafhankelijk oxidatieve stress en ontstekingsmarkers verlaagde en het verlies aan botmineraaldichtheid afremde.* Een aparte studie bij mensen vond na 8 weken shilajit-gebruik een toename van een bloedmarker die samenhangt met de opbouw van bindweefsel in kraakbeen en pezen.*
Deze bevindingen zijn niet één-op-één te vertalen naar elk dier of elke klacht, maar samen vormen ze een consistent beeld: shilajit lijkt een ondersteunende rol te spelen bij zowel gewrichtsweefsel (glycosaminoglycanen en synoviaalvloeistof) als botstructuur.
Zuiverheid: waarom bewerking bij shilajit cruciaal is
Shilajit wordt gewonnen uit rotsspleten op grote hoogte, een omgeving die naast waardevolle mineralen ook zware metalen (zoals lood, arseen en kwik) uit het gesteente kan bevatten. Onbewerkte, ruwe shilajit is daarom niet zonder meer geschikt voor consumptie.
In de traditionele Ayurvedische praktijk wordt ruwe shilajit daarom altijd eerst gezuiverd (het proces heet shodhana): opgelost in water, gefilterd om onoplosbaar gesteentemateriaal te verwijderen, en vervolgens ingedikt. Bij kwalitatief geproduceerde shilajit wordt dit proces aangevuld met laboratoriumtests op zware metalen, microbiële besmetting en het fulvinezuurgehalte, voordat een batch als voedingssupplement wordt vrijgegeven.
Let op: koop shilajit alleen van een leverancier die per batch laboratoriumresultaten voor zware metalen kan tonen. Ongezuiverde of ongeteste shilajit die online als “ruw” of “puur” wordt verkocht, kan risicovolle hoeveelheden zware metalen bevatten. Dit geldt voor zowel humane als diervoedingssupplementen.
Is shilajit veilig, ook voor mens en dier samen?
Shilajit heeft, mits gezuiverd en getest, een gunstig veiligheidsprofiel. Een overzichtsstudie naar de veiligheid van shilajit bij humane consumptie concludeerde dat gezuiverde shilajit bij de onderzochte doseringen goed wordt verdragen, met een lage kans op bijwerkingen.* Dat sluit aan bij de veterinaire studie hierboven, waarin honden shilajit gedurende 5 maanden zonder afwijkende bloedwaarden verdroegen.
Shilajit is als ingrediënt van een voedingssupplement niet aangemerkt als Novel Food binnen de EU: het heeft een aantoonbare gebruiksgeschiedenis als voedingssupplement van vóór 15 mei 1997. De toepassing bij hond, kat en mens is in die zin regulatoir vergelijkbaar, al blijft de juiste dosering per diersoort en lichaamsgewicht verschillen. Overleg bij twijfel altijd met je dierenarts, zeker bij dieren die al medicatie gebruiken.
NGD Care Darmprotocol, fase 2
Bekijk NGD Care Shilajit in de webshop
Conclusie
Shilajit grijpt via fulvinezuur aan op de energieproductie in de cel, met het meest onderbouwde bewijs voor herstel na inspanning, gewrichten en botdichtheid, inclusief een gerandomiseerde studie specifiek bij honden met gewrichtsklachten. Zuiverheid is daarbij geen bijzaak: alleen goed gezuiverde en op zware metalen geteste shilajit is geschikt als voedingssupplement.
Shilajit kan náást bestaande behandeling worden ingezet, in overleg met de dierenarts, bijvoorbeeld als onderdeel van de latere fase van het Darmprotocol of ter ondersteuning van vitaliteit en gewrichten op leeftijd.
Veelgestelde vragen
Is shilajit veilig voor mijn hond of kat?
Mits gezuiverd, op zware metalen getest en in de juiste dosering: ja. Een gecontroleerde studie bij honden met gewrichtsklachten liet gedurende 5 maanden dagelijks gebruik zonder afwijkende bloedwaarden zien. Overleg bij twijfel of bij dieren die al medicatie gebruiken altijd met je dierenarts.
Waarom lopen fulvinezuurpercentages op etiketten zo uiteen?
Vooral door de meetmethode. Via de gestandaardiseerde Lamar-methode zit authentieke shilajit doorgaans op 15-22% fulvinezuur. Hogere percentages meten meestal de totale humuszuurfractie of gebruiken een niet-gestandaardiseerde berekening, niet per se een beter product.
Waar helpt shilajit vooral bij?
Het best onderbouwd zijn energieherstel na inspanning, en gewrichten en botdichtheid. Onderzoek bij honden met gewrichtsklachten en bij mensen met verminderde botdichtheid laat meetbare verbeteringen zien.
Waar moet ik op letten bij het kopen van shilajit?
Kies een leverancier die per batch laboratoriumresultaten voor zware metalen en fulvinezuurgehalte kan tonen. Vermijd ongeteste “ruwe” shilajit, ook als die als natuurlijk of puur wordt aangeprezen.
Literatuur
- Carrasco-Gallardo NC, Guzmán L, Maccioni RB. Shilajit: A Natural Phytocomplex with Potential Procognitive Activity. Int J Alzheimers Dis. 2012;2012:674142.
- Winkler J, Ghosh S. Therapeutic Potential of Fulvic Acid in Chronic Inflammatory Diseases and Diabetes. J Diabetes Res. 2018;2018:5391014.
- Schepetkin IA, Xie G, Jutila MA, Quinn MT. Complement-fixing activity of fulvic acid from Shilajit and other natural sources. Phytother Res. 2009;23(3):373-384.
- Iqubal A, Qadir A. Clinical studies and safety evidence for human consumption of Shilajit: A herbo-mineral compound with multifaceted health benefits. Int J Basic Clin Pharmacol. 2025;14(4):630-640.
- Bhattacharyya S, Pal D, Gupta AK, Ganguly P, Majumder UK, Ghosal S. Beneficial Effect of Processed Shilajit on Swimming Exercise Induced Impaired Energy Status of Mice. Pharmacologyonline. 2009;1:817-825.
- Pingali U, Nutalapati C. Shilajit extract reduces oxidative stress, inflammation, and bone loss to dose-dependently preserve bone mineral density in postmenopausal women with osteopenia: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Phytomedicine. 2022;105:154334.
- Neltner TJ, Sahoo PK, Smith RW, et al. Effects of 8 Weeks of Shilajit Supplementation on Serum Pro-c1α1, a Biomarker of Type 1 Collagen Synthesis: A Randomized Control Trial. J Diet Suppl. 2024;21(1):1-12.
- Lawley S, Gupta RC, Goad JT, Canerdy TD, Kalidindi SR. Anti-Inflammatory and Anti-Arthritic Efficacy and Safety of Purified Shilajit in Moderately Arthritic Dogs. J Vet Sci Anim Husb. 2013;1(3):302.
Deze informatie is educatief van aard en gebaseerd op beschikbare wetenschappelijke literatuur. Shilajit is bedoeld als voedingssupplement ter ondersteuning en vervangt geen veterinair consult. Bij ernstige of aanhoudende klachten, of bij dieren die al medicatie gebruiken, altijd eerst een dierenarts raadplegen.