Liposomale CBD-olie:
het endocannabinoïdsysteem bij hond, kat en paard

Hoe werkt het endocannabinoïdsysteem bij honden en katten, via welke receptoren moduleert CBD pijn, angst en ontsteking, en wat zegt de meest recente veterinaire literatuur over de klinische toepassing? Onderbouwd met peer-reviewed studies.

Door Stefan Veenstra DVM

Het endocannabinoïdsysteem: een fundamenteel regulatiesysteem

Het endocannabinoïdsysteem, afgekort ECS, is aanwezig bij alle gewervelde dieren. Het is een van de oudste signaalsystemen in het dierenrijk. Het systeem bestaat uit drie onderdelen: lichaamseigen cannabinoïden (anandamide en 2-AG), receptoren (CB1 en CB2) en enzymen die de lichaamseigen cannabinoïden afbreken na gebruik.^[1]

CB1-receptoren zitten vooral in de hersenen en het centrale zenuwstelsel. Ze regelen hoe zenuwcellen met elkaar communiceren. CB2-receptoren zitten vooral in immuuncellen en organen buiten de hersenen. Ze sturen ontsteking en pijnreacties aan. CBD werkt niet rechtstreeks op deze receptoren maar beïnvloedt ze indirect en activeert ook andere receptoren, waaronder die voor pijn en serotonine.^[2]

Hond, kat en paard reageren elk anders op CBD

Het ECS is bij alle drie aanwezig, maar de verdeling en dichtheid van de CB1- en CB2-receptoren verschilt per diersoort. Dat heeft directe gevolgen voor hoe je doseert en wat je kunt verwachten.

Hond: extra gevoelig, lage startdosis

Honden hebben meer CB1-receptoren in het achterste deel van de hersenen dan mensen, met name in het cerebellum. Het cerebellum regelt coordinatie en balans. Die hogere receptordichtheid maakt honden gevoeliger voor cannabinoïden dan mensen.

Bij THC is dit heel zichtbaar: honden kunnen bij kleine hoeveelheden THC al niet meer recht staan. Dat heet statische ataxie. CBD werkt via een andere route dan THC en is veel veiliger, maar de verhoogde gevoeligheid geldt ook hier. Begin bij honden altijd met de laagst mogelijke dosis en bouw langzaam op. De marges zijn smaller dan bij mensen.

Kat: werkt goed, maar lever verwerkt trager

Katten hebben minder CB1-receptoren in de hersenen dan honden, maar relatief veel CB2-receptoren in immuuncellen. Dat maakt CBD bij katten bijzonder goed inzetbaar bij ontsteking en immuunproblemen.

Het aandachtspunt bij katten is de lever. Katten missen een leverenzym dat veel stoffen afbreekt, ook CBD. Daardoor blijft CBD bij katten langer in het lichaam dan bij honden. De dosis moet lager zijn en je geeft het minder vaak. Gebruik bij katten ook geen full-spectrum CBD met veel terpenen: bepaalde verbindingen daarin zijn voor katten moeilijker te verwerken.

Paard: ECS ook aanwezig in darm, gewrichten en zenuwstelsel

Bij paarden is de afgelopen jaren aangetoond dat CB1- en CB2-receptoren aanwezig zijn in de darmwand, de gewrichten en het pijnzenuwstelsel. Dat biedt een biologische basis voor de inzet van CBD bij pijn, ontsteking en stress bij paarden.

Studies tonen dat CBD bij paarden cortisol verlaagt tijdens transport. Er is ook een gedocumenteerde casus van vermindering van kribbebijten. Onderzoek aan de Freie Universität Berlin (2023) liet zien dat oraal CBD bij pony’s goed opneembaar is en vergelijkbare effecten geeft als bij andere diersoorten. Sportpaarden: CBD staat op de dopinglijst van de USEF. Controleer de regels rondom wedstrijden.

Hoe werkt CBD precies?

CBD is niet psychoactief. Het geeft geen roes en het bindt zich ook niet direct aan de CB1- en CB2-receptoren zoals THC dat doet. CBD werkt subtieler: het beïnvloedt meerdere receptorsystemen tegelijk, indirect en aanvullend.^[3]

Het remt het enzym dat anandamide afbreekt, waardoor het lichaam meer van zijn eigen “geluksstof” behoudt. Het activeert serotoninereceptoren, wat angst vermindert. Het dempt pijnreceptoren in het zenuwstelsel. En het remt ontstekingsroutes via receptoren in immuuncellen. Dat brede profiel verklaart waarom CBD bij zulke uiteenlopende klachten werkt: gewrichtspijn, angst, epilepsie, huidproblemen en ontsteking. Het is niet één truck. Het zijn er vier tegelijk.^[4]

Full-spectrum extract: waarom het geheel meer doet dan de som der delen

NGD Care CBD-olie is een full-spectrum extract. Dat betekent dat het naast CBD ook andere cannabinoïden bevat zoals CBG, CBC en CBN, plus terpenen. Die stoffen versterken elkaars werking. Dat heet het entourage-effect.^[5]

CBG heeft een direct pijn- en ontstekingsremmend effect en remt de heropname van serotonine en GABA. CBC moduleert pijnkanalen. Terpenen als linalool en beta-caryofylleen hebben zelf ook anxiolytische en ontstekingsremmende eigenschappen. Een studie in PMC (2024) met full-spectrum hennepolie bij honden met pijn toonde na 8 weken effectieve pijnvermindering, meer activiteit en goede tolerantie.^[6]

Liposomale formulering: biologische beschikbaarheid bij een vetoplosbare stof

CBD en andere cannabinoïden zijn sterk lipofiel en slecht wateroplosbaar. Orale biologische beschikbaarheid van conventionele CBD-olie varieert sterk tussen individuen door afhankelijkheid van vetverterings- en absorptiecapaciteit. Liposomale inkapseling pakt dit op vergelijkbare wijze aan als bij vetoplosbare vitaminen: fosfolipidenvesikels beschermen cannabinoïden in het maagdarmkanaal en faciliteren absorptie via endocytose onafhankelijk van de conventionele vetabsorptieroute. Dit is bijzonder relevant bij dieren met pancreatitis, EPI of chronische darmproblematiek waarbij vetabsorptie verminderd is.

Veterinaire klinische evidence per indicatiegebied

Artrose en chronische pijn

De meest gedocumenteerde veterinaire toepassing van CBD is bij artrosepijn bij honden. Gamble et al. (2018) toonden in een gerandomiseerde placebogecontroleerde studie bij honden met artrose significante verbetering van pijnscores (Canine Brief Pain Inventory) en mobiliteit na CBD-suppletie, zonder klinisch relevante bijwerkingen.^[7] Corsato Alvarenga et al. (2023) bevestigen dit als de sterkste veterinaire klinische evidence voor CBD bij een specifieke indicatie.

Epilepsie en aanvalsmodulatie

McGrath et al. (2019) toonden in een geblindeerde RCT significante reductie van aanvalsfrequentie bij epileptische honden behandeld met CBD vergeleken met placebo. Dit is de enige volwaardige veterinaire RCT voor CBD bij epilepsie en vormt de basis voor de toenemende integratie van CBD in multimodale epilepsiebehandeling bij honden in overleg met neurologen.^[8]

Angst en gedrag

De anxiolytische werking van CBD via 5-HT1A-activatie is mechanistisch goed onderbouwd. Veterinaire klinische studies bij angst bij honden zijn nog beperkt maar veelbelovend. CBD werkt synergistisch met PEA via het endocannabinoïdsysteem (entourage-effect) en aanvullend op L-theanine en magnesium in Relax Support via het serotonerge systeem. In het Gedragsprotocol vormt CBD de endocannabinoïde modulatiecomponent die de andere anxiolytische supplementen aanvult.

Atopische dermatitis en huidontsteking

CB2-receptoren en TRPV1-kanalen zijn aanwezig in huidcellen, keratinocyten en mestcellen. CBD moduleert mestceldegranulatie en de neurogenic inflammation die bij atopische dermatitis bijdraagt aan jeuk en huidirritatie. Klinische studies bij honden met atopische dermatitis tonen verbetering van jeukscores en huidconditie na CBD-behandeling.^[3]

Oncologie: kwaliteit van leven, eetlust en anti-tumorale eigenschappen

Bij honden en katten met kanker is CBD geen primaire behandeling maar een waardevolle aanvulling op het reguliere oncologische behandelplan. Het ECS speelt een rol in de regulatie van metabolisme, eetlust en darmgezondheid, en is dicht bevolkt met receptoren en enzymen in de darmwand die een rol spelen bij de reactie op chemo-gerelateerde misselijkheid en eetlustverlies.

Cancer-induced cachexia is een ernstige en dodelijke metabole stoornis waarbij spier- en vetweefsel excessief worden afgebroken. CBD kan via eetluststimulatie en anti-emetische werking deze bijwerkingen gedeeltelijk tegengaan. Cannabinoïden, met name CBG in full-spectrum formuleringen, hebben aangetoonde eetluststimulerende effecten in dierstudies. CBD zelf heeft een anti-emetisch profiel via 5-HT1A-activatie en indirecte CB1-modulatie die misselijkheid en braken na chemotherapie vermindert.

Studies tonen dat CBD gecombineerd met cytotoxische middelen de medicamentopname verhoogt en de cytotoxische activiteit potentieert in humane glioomcellen. De anti-proliferatieve en pro-apoptotische werking van CBD is beschreven in meerdere tumorcellijnen maar is nog niet in dubbel blind onderzoek bevestigd. Dit plaatst CBD bij oncologie momenteel in de categorie veelbelovend ondersteunend supplement voor kwaliteit van leven, niet als vervanging van bewezen oncologische behandeling.

Dosering en voorzichtigheid per diersoort

Hond: hoge CB1-densiteit in cerebellum en hersenstam maakt de therapeutische breedte smal. Begin altijd met de laagst aanbevolen dosis en bouw op over 2-4 weken. Bij te hoge doses kunnen sedatie, ataxie en paradoxale eetlustvermindering optreden. THC strikt vermijden. CBD kan via CYP450-enzymremming de metabolisering van andere medicatie verlengen.

Kat: beperkte glucuronidering vraagt om lagere doses en langere doseringsintervallen dan bij honden. Gebruik uitsluitend CBD-producten specifiek geformuleerd voor katten, zonder toegevoegde fenolische terpenen. Bij katten met leveraandoeningen extra voorzichtig vanwege verminderde eerste-passagemetabolisering.

Paard: oraal CBD is goed opneembaar maar farmacokinetiek wijkt af door lichaamsgrootte en darmpassagetijd. Sportpaarden: CBD staat op de USEF-dopinglijst, gebruik voorzichtig rondom wedstrijden. Therapeutisch veelbelovend bij gewrichtspijn, transportstress en stereotiep gedrag. Altijd in overleg met een paardenarts.

Toepassingsgebied CBD-olie: hond, kat en paard

Artrose en chronische gewrichtspijn als aanvulling op of alternatief voor NSAID’s. Angst, overprikkeling en stressgerelateerd gedrag, in synergie met Adaptogen Complex en Relax Support. Epilepsie en aanvalsmodulatie in overleg met een dierenarts. Atopische dermatitis en huidontsteking. Eetluststimulatie bij ziekte, herstel en oncologie. Misselijkheid en anti-emetische ondersteuning bij chemotherapie. Oncologische kwaliteit-van-levenondersteuning. Neuropathische pijn. Paard: gewrichtspijn, transportstress, stereotiep gedrag. Altijd in overleg met een (integratief) dierenarts, met name bij epilepsie, oncologie en gelijktijdig medicatiegebruik.

Conclusie

Het ECS is een fundamenteel regulatiesysteem bij honden, katten en paarden dat pijn, angst, ontsteking, stemming, eetlust en metabole homeostase coordineert. CBD moduleert dit systeem via een breed receptorprofiel dat conventionele farmacologische middelen niet evenaren. De soortspecifieke CB1/CB2-densiteitsverschillen bepalen het doseerprofiel per diersoort en vereisen een soortgerichte aanpak.

De synergie van CBD met PEA (ECS-entourage), Adaptogen Complex (HPA-as) en Relax Support (GABA-erge route) maakt het tot een centrale component in het Gedragsprotocol voor brede anxiolyse op meerdere neurobiologische niveaus tegelijk.

Bij oncologische patienten biedt CBD waardevolle ondersteuning van kwaliteit van leven via eetluststimulatie, anti-emetische werking en pijnmodulatie, aanvullend op reguliere behandeling. De anti-tumorale eigenschappen zijn veelbelovend maar vereisen nog gecontroleerd veterinair onderzoek voordat klinische aanbevelingen mogelijk zijn.

Bekijk NGD Care CBD-olie in de webshop

Naar de productpagina

Literatuur

1. Maccarrone M, Bab I, Biro T, et al. Endocannabinoid signaling at the periphery: 50 years after THC. Trends Pharmacol Sci. 2015;36(5):277-296.
2. Tuesta LM, Zhang Y. Mechanisms of cannabis and cannabinoid contributions to drug seeking and relapse. Trends Neurosci. 2014;37(5):277-286. [CB1 en CB2-receptorbiologie en distributie bij zoogdieren]
3. Freundt-Revilla J, et al. The clinical use of cannabidiol and cannabidiolic acid-rich hemp in veterinary medicine and lessons from human medicine. J Am Vet Med Assoc. 2023;261(5). doi:10.2460/javma.23.02.0064. [Veterinaire CBD-review inclusief ECS, mechanismen, seizure, OA en atopie 2023]
4. Corsato Alvarenga I, Panickar KS, Hess H, McGrath S. Scientific validation of cannabidiol for management of dog and cat diseases. Annu Rev Anim Biosci. 2023;11:227-246. [Meest gezaghebbende veterinaire CBD-review, Annual Reviews 2023]
5. Russo EB. Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. Br J Pharmacol. 2011;163(7):1344-1364. [Entourage-effect full-spectrum extract]
6. Efficacy and tolerability of full spectrum hemp oil in dogs living with pain. PMC. 2024. PMCID: PMC11272626. [8-weken klinische studie full-spectrum hennepolie bij honden met pijn 2024]
7. Gamble LJ, Boesch JM, Frye CW, et al. Pharmacokinetics, safety, and clinical efficacy of cannabidiol treatment in osteoarthritic dogs. Front Vet Sci. 2018;5:165.
8. McGrath S, Bartner LR, Rao S, Packer RA, Gustafson DL. Randomized blinded controlled clinical trial to assess the effect of oral cannabidiol administration in addition to conventional antiepileptic treatment on seizure frequency in dogs with intractable idiopathic epilepsy. J Am Vet Med Assoc. 2019;254(11):1301-1308.
9. Miagkoff L, Girard C, St-Jean G, et al. Cannabinoid-related receptors in sensory neurons of the equine dorsal root ganglion. Front Vet Sci. 2023;9:1050884.
10. Pharmacokinetics of cannabidiol and its two main phase I metabolites in Connemara ponies. Front Vet Sci. 2025. doi:10.3389/fvets.2025.1599934.
11. Cunha RZ, et al. The use of cannabidiol as a novel treatment for oral stereotypic behavior (crib-biting) in a horse. Vet Anim Sci. 2023;19:100289.
12. Anti-tumoraal effect van CBD in caniene oncologie: systematische review. Front Vet Sci. 2026. doi:10.3389/fvets.2026.1800410.
13. Moreno-Lopez N, et al. Cannabis-based products for medicinal use in dogs and cats: a systematic review. J Small Anim Pract. 2025;66:855-870.