CBD-olie:
hoe het endocannabinoïdsysteem bij hond, kat en paard werkt
CBD wordt bij honden, katten en paarden ingezet bij pijn, angst en huidklachten. Maar hond, kat en paard reageren elk anders op CBD. Hier lees je hoe het werkt, wat de wetenschap laat zien, en waar je per diersoort op moet letten.
Door Stefan Veenstra, integratief dierenarts (DVM)
KORTE SAMENVATTING
CBD werkt via het endocannabinoïdsysteem, een regulatiesysteem dat pijn, angst, ontsteking en eetlust beïnvloedt bij alle zoogdieren. In tegenstelling tot THC maakt CBD niet high en is het veel veiliger. Hond, kat en paard hebben elk een net iets andere gevoeligheid: honden zijn extra gevoelig en starten laag, katten verwerken CBD trager via de lever, en bij paarden is CBD relevant bij gewrichtspijn en transportstress. CBD wordt het best onderbouwd ingezet bij artrosepijn en epilepsie bij honden. Overleg altijd met een dierenarts, zeker bij gelijktijdig medicijngebruik.
Wat is het endocannabinoïdsysteem?
Het endocannabinoïdsysteem (ECS) is aanwezig bij alle gewervelde dieren en is een van de oudste regulatiesystemen in het dierenrijk. Het bestaat uit lichaamseigen “kalmerende” stofjes (waaronder anandamide), receptoren die deze stofjes oppikken (CB1 en CB2), en enzymen die ze weer afbreken.[1]
CB1-receptoren zitten vooral in de hersenen en het zenuwstelsel en beïnvloeden hoe zenuwcellen communiceren. CB2-receptoren zitten vooral in immuuncellen en sturen ontsteking en pijnreacties aan. CBD bindt zich niet direct aan deze receptoren zoals THC dat doet, maar beïnvloedt ze indirect, en werkt daarnaast op andere systemen die met pijn en stemming te maken hebben.[2]
Hond, kat en paard reageren elk anders op CBD
Het ECS is bij alle drie aanwezig, maar de hoeveelheid en verdeling van CB1- en CB2-receptoren verschilt per diersoort. Dat heeft directe gevolgen voor dosering en verwachting.
Hond: extra gevoelig, laag beginnen
Honden hebben meer CB1-receptoren in het achterste deel van de hersenen (het cerebellum, dat coördinatie en balans regelt) dan mensen. Die hogere receptordichtheid maakt honden gevoeliger voor cannabinoïden. Bij THC is dit goed zichtbaar: honden kunnen bij kleine hoeveelheden al niet meer goed rechtop staan. CBD werkt via een andere, veel veiligere route dan THC, maar de verhoogde gevoeligheid van honden geldt hier ook voor. Begin daarom altijd met de laagst mogelijke dosis en bouw langzaam op.
Kat: werkt goed, maar de lever verwerkt trager
Katten hebben minder CB1-receptoren in de hersenen dan honden, maar relatief veel CB2-receptoren in immuuncellen, wat CBD bij katten juist interessant maakt bij ontsteking. Het aandachtspunt bij katten is de lever: katten missen een leverenzym dat veel stoffen afbreekt, waaronder CBD. Daardoor blijft CBD langer in het lichaam. Bij katten is een lagere dosis met langere tussenpozen nodig, en gebruik je bij voorkeur geen full-spectrum olie met veel terpenen, die zijn voor katten lastiger te verwerken.
Paard: relevant bij gewrichten, darm en zenuwstelsel
Bij paarden zijn CB1- en CB2-receptoren aangetoond in de darmwand, de gewrichten en het pijnzenuwstelsel, wat een biologische basis geeft voor het gebruik van CBD bij pijn, ontsteking en stress. Er zijn aanwijzingen, vooralsnog uit kleinschalig of niet-gecontroleerd onderzoek, dat CBD bij paarden het cortisolniveau tijdens transport kan verlagen en dat het stereotiep gedrag zoals kribbebijten kan verminderen; dit is nog niet in grote gecontroleerde studies bevestigd. Onderzoek bij pony’s bevestigt wel duidelijk dat oraal toegediend CBD goed wordt opgenomen.[3]
| Diersoort | Bijzonderheid | Praktisch aandachtspunt |
|---|---|---|
| Hond | Extra gevoelig voor cannabinoïden | Laag starten, langzaam opbouwen. THC strikt vermijden. |
| Kat | Verwerkt CBD trager via de lever | Lagere dosis, langere tussenpozen. Geen full-spectrum olie met terpenen. |
| Paard | CB1/CB2-receptoren ook in darm en gewrichten | Goed oraal opneembaar. Let op bij wedstrijden, zie FAQ. |
NGD Care Gedragsprotocol
NGD Care Gewrichtsprotocol
NGD Care Huidprotocol
Waarom werkt CBD bij zoveel verschillende klachten?
CBD is niet psychoactief: het geeft geen roes. Het grijpt tegelijk aan op meerdere systemen: het houdt het lichaamseigen “kalmstofje” anandamide langer beschikbaar, activeert receptoren die angst verminderen, dempt pijnsignalen in het zenuwstelsel, en remt ontstekingsroutes in immuuncellen. Dat brede aangrijpingspunt verklaart waarom CBD bij uiteenlopende klachten wordt onderzocht: gewrichtspijn, angst, epilepsie en huidproblemen.[4]
Full-spectrum: waarom het geheel meer doet dan CBD alleen
NGD Care CBD-olie is een full-spectrum extract: naast CBD bevat het ook andere plantaardige cannabinoïden (fytocannabinoïden zoals CBG en CBC) en terpenen, die elkaars werking versterken. Dit heet het entourage-effect.[5] Een studie uit 2024 met full-spectrum hennepolie bij honden met pijn liet na acht weken meetbare pijnvermindering en meer activiteit zien, met goede verdraagbaarheid.[6]
Waarom liposomaal?
CBD lost slecht op in water en de opname van een gewone CBD-olie is daardoor sterk afhankelijk van hoe goed de individuele hond of kat vet verteert. Door CBD in een liposomale vorm te verpakken, wordt de opname minder afhankelijk van vetvertering, wat met name relevant is bij dieren met alvleesklierproblemen of een chronisch gevoelige darm.
Wat laat veterinair onderzoek per klacht zien?
Artrose en chronische pijn
Dit is de best onderbouwde toepassing. Een gerandomiseerde, placebogecontroleerde studie bij honden met artrose (Gamble et al., 2018) liet een significante verbetering zien in pijnscores en mobiliteit na CBD-suppletie, zonder noemenswaardige bijwerkingen.[7]
Epilepsie
Een geblindeerde gerandomiseerde studie (McGrath et al., 2019) liet een significante afname van aanvalsfrequentie zien bij honden met epilepsie die CBD kregen naast hun reguliere anti-epileptica, vergeleken met placebo.[8] Dit is voor zover bekend de enige volwaardige veterinaire RCT bij epilepsie en gebeurt altijd als aanvulling op, nooit als vervanging van, de bestaande behandeling en altijd in overleg met de behandelend dierenarts.
Angst en gedrag
De angstremmende werking van CBD is mechanistisch goed onderbouwd, maar veterinaire klinische studies specifiek bij angst bij honden zijn nog beperkt. CBD werkt in het Gedragsprotocol aanvullend op PEA (via het endocannabinoïdsysteem) en op Relax Support (L-theanine, magnesium) via het GABA-systeem: verschillende aangrijpingspunten die elkaar versterken.
Huid en jeuk
CB2-receptoren zitten ook in huidcellen en mestcellen, de cellen die histamine vrijgeven bij allergische jeuk. Eerste klinische studies bij honden met atopische dermatitis laten verbetering van jeukscores zien na CBD-gebruik.[2]
Bij honden en katten met kanker kan CBD ondersteunend zijn voor kwaliteit van leven, bijvoorbeeld bij verminderde eetlust of misselijkheid. Een recente review beschrijft ook mogelijke anti-tumorale eigenschappen van CBD, maar dit is nog vroeg, vooral op basis van celkweekonderzoek, en niet bevestigd in gecontroleerde dierstudies. Zie CBD bij kanker als een mogelijke aanvulling op kwaliteit van leven, nooit als vervanging van oncologische behandeling, en bespreek gebruik altijd met de behandelend (veterinair) oncoloog vanwege mogelijke interactie met chemotherapie.
CBD remt bepaalde leverenzymen die ook andere medicijnen afbreken, waaronder sommige anti-epileptica, ontstekingsremmers en chemotherapiemiddelen. Dat kan de werking of de bijwerkingen van die medicatie versterken. Geef CBD daarom nooit op eigen initiatief naast bestaande medicatie: overleg dit altijd eerst met de behandelend dierenarts.
Voor wie is CBD-olie geschikt?
- Honden met artrose of chronische gewrichtspijn.
- Honden met epilepsie, als aanvulling op reguliere behandeling en in overleg met de dierenarts.
- Honden en katten met angst, overprikkeling of stressgerelateerd gedrag.
- Dieren met jeuk of huidontsteking zoals atopische dermatitis.
- Honden en katten met kanker, als ondersteuning van kwaliteit van leven naast de reguliere behandeling.
- Paarden met gewrichtspijn, transportstress of stereotiep gedrag.
Veelgestelde vragen over CBD-olie bij huisdieren
Wordt mijn hond of kat “high” van CBD?
Nee. CBD is niet psychoactief en bindt zich, anders dan THC, niet direct aan de receptoren die een roes veroorzaken. THC is wel gevaarlijk voor huisdieren en hoort niet in een dierproduct thuis; NGD Care CBD-olie bevat vrijwel geen THC.
Kan ik dit combineren met medicatie die de dierenarts al heeft voorgeschreven?
Overleg dit altijd eerst met de dierenarts. CBD kan de afbraak van andere medicatie in de lever vertragen, waaronder sommige anti-epileptica en ontstekingsremmers, wat de werking of bijwerkingen daarvan kan versterken.
Is CBD ook veilig voor katten, of is dat risicovoller dan bij honden?
CBD kan ook bij katten worden ingezet, maar katten verwerken het trager via de lever. Dat betekent een lagere dosis met langere tussenpozen, en bij voorkeur geen full-spectrum olie met veel terpenen. Producten die specifiek voor katten zijn samengesteld verdienen de voorkeur.
Mag ik met CBD-olie voor mijn hond of paard naar het buitenland of naar wedstrijden?
In Nederland is CBD met een verwaarloosbaar THC-gehalte gewoon legaal, THC niet. Andere landen kunnen strengere regels hebben en vragen soms om een analysecertificaat waarop het THC-gehalte staat, bijvoorbeeld onder 0,01%. Check dit vooraf per land. Voor sportpaarden geldt bovendien dat CBD op de dopinglijst van sommige wedstrijdorganisaties staat: controleer de regels van de betreffende bond voor je naar een wedstrijd gaat.
Is CBD verslavend of bouwt mijn hond er gewenning voor op?
Nee, CBD staat niet bekend om verslaving of gewenning. Dat is een belangrijk verschil met sommige reguliere pijn- of kalmeringsmiddelen. Bouw bij het stoppen wel gewoon rustig af in plaats van abrupt te stoppen, zoals bij de meeste supplementen.
Conclusie
Het endocannabinoïdsysteem reguleert pijn, angst, ontsteking en eetlust bij hond, kat en paard. CBD ondersteunt dit systeem breed, maar hond, kat en paard reageren elk anders: honden zijn extra gevoelig, katten verwerken CBD trager, en bij paarden is vooral het gewricht en het zenuwstelsel relevant.
De sterkste veterinaire onderbouwing is er voor artrosepijn en epilepsie bij honden. Bij kanker en bij gelijktijdig medicatiegebruik is overleg met de dierenarts extra belangrijk vanwege mogelijke interacties. Altijd in overleg met een (integratief) dierenarts.
Bekijk NGD Care CBD-olie in de webshop
Literatuur
- Maccarrone M, Bab I, Biro T, et al. Endocannabinoid signaling at the periphery: 50 years after THC. Trends Pharmacol Sci. 2015;36(5):277-296.
- Ukai M, McGrath S, Wakshlag J. The clinical use of cannabidiol and cannabidiolic acid-rich hemp in veterinary medicine and lessons from human medicine. J Am Vet Med Assoc. 2023;261(5):623-631.
- Pharmacokinetics of cannabidiol and its two main phase I metabolites in Connemara ponies. Front Vet Sci. 2025. doi:10.3389/fvets.2025.1599934. [auteurs niet herleid bij verificatie]
- Corsato Alvarenga I, Panickar KS, Hess H, McGrath S. Scientific validation of cannabidiol for management of dog and cat diseases. Annu Rev Anim Biosci. 2023;11:227-246.
- Russo EB. Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects. Br J Pharmacol. 2011;163(7):1344-1364.
- Panda SK, Rathinasabapathy T, Metzger BT, et al. Efficacy and tolerability of full spectrum hemp oil in dogs living with pain. Front Vet Sci. 2024. doi:10.3389/fvets.2024.1384168.
- Gamble LJ, Boesch JM, Frye CW, et al. Pharmacokinetics, safety, and clinical efficacy of cannabidiol treatment in osteoarthritic dogs. Front Vet Sci. 2018;5:165.
- McGrath S, Bartner LR, Rao S, Packer RA, Gustafson DL. Randomized blinded controlled clinical trial to assess the effect of oral cannabidiol administration in addition to conventional antiepileptic treatment on seizure frequency in dogs with intractable idiopathic epilepsy. J Am Vet Med Assoc. 2019;254(11):1301-1308.
Deze informatie is educatief van aard en gebaseerd op beschikbare wetenschappelijke literatuur. De genoemde studies zijn niet altijd direct van toepassing op de specifieke hier beschreven formulering. Deze tekst vervangt geen veterinair consult en bevat geen therapeutische claims. Raadpleeg altijd een dierenarts bij gebruik bij ernstige of complexe aandoeningen en bij gelijktijdig gebruik van andere medicatie.