Multivitamine bij hond en kat: waarom de vorm van vitaminen telt
Niet elke vitamine- of mineraalvorm wordt even goed opgenomen. Een uitleg over waarom de vorm ertoe doet, wanneer aanvulling voor je hond of kat zinvol is, en waar je bij katten extra op moet letten.
Door Stefan Veenstra DVM
KORTE SAMENVATTING
Commercieel voer bevat gestandaardiseerde hoeveelheden vitaminen en mineralen, maar hoeveel je hond of kat daarvan daadwerkelijk opneemt, hangt af van de vorm. Gecheleerde mineralen en actieve vitaminevormen worden aantoonbaar beter opgenomen dan hun goedkopere, anorganische of synthetische tegenhangers. NGD Care Daily Multi combineert deze vormen met een basis van geconcentreerde groente- en fruitextracten, in een liposomale formulering die ook bij een gevoelige darm goed opneembaar blijft. Aanvulling is vooral zinvol bij groei, ouderdom, herstel na ziekte, huidklachten en zelfbereide voeding; bij katten is losse aanvulling met taurine en L-carnitine daarnaast vaak nodig.
Vitaminen en mineralen: meer dan een vangnet
Vitaminen en mineralen worden vaak gezien als een basaal vangnet dat via commercieel voer al voldoende wordt gedekt. In de praktijk ligt dat genuanceerder. Droogvoer bevat weliswaar gestandaardiseerde hoeveelheden, maar hoeveel je hond of kat daar daadwerkelijk van opneemt, hangt af van de verwerkingsvorm, de individuele darmfunctie en de algehele gezondheidsstatus van het dier.[1]
Bij honden en katten met chronische aandoeningen, een verstoord darmmicrobioom, verhoogde oxidatieve belasting of een verhoogde behoefte (zoals bij groei, herstel of ouderdom) kan de vitamine- en mineraalstatus onder de maat zijn, ondanks een op zich adequaat dieet. Dagelijkse aanvulling met goed opneembare vormen van essentiële vitaminen en mineralen is in die situaties mechanistisch goed te onderbouwen.
Waarom de vorm van een vitamine of mineraal telt
Daily Multi kiest bewust voor vitaminen en mineralen in hun meest actieve of goed opneembare vorm. Dat is geen marketingkeuze, maar een relevant verschil in hoe het lichaam een stof daadwerkelijk kan gebruiken.
D3 (cholecalciferol) verhoogt de calciumopname via de darm. K2 als MK-7 activeert eiwitten die zorgen dat calcium op de juiste plek (bot) terechtkomt in plaats van in bloedvaten en weefsels. Zonder K2 kan D3-suppletie het risico op calciumstapeling op de verkeerde plek juist vergroten.[2]
Natuurlijke gemengde tocoferolen (alfa, bèta, gamma, delta) bieden een breder antioxidatief profiel dan synthetisch dl-alfa-tocoferol. Gamma-tocoferol beschermt specifiek tegen stikstofradicalen, iets wat alfa-tocoferol alleen niet doet.[3]
Folaat als methylfolaat en B12 als methylcobalamine zijn direct bruikbaar, zonder dat de lever ze eerst hoeft om te zetten. Dat is relevant bij dieren met een verminderde leverfunctie.[4]
Zink als zinkbisglycinaat wordt aantoonbaar beter opgenomen dan zinkgluconaat, met minder kans op maagdarmirritatie. Voor ijzer en selenium geldt hetzelfde principe: gecheleerde of organische vormen (bisglycinaat, selenomethionine) worden doorgaans beter opgenomen dan anorganische zouten.[5]
De biologische extractbasis: meer dan losse vitaminen
De basis van Daily Multi bestaat uit geconcentreerde groente- en fruitextracten, aangevuld met goed opneembare vitaminen en mineralen. Dat voegt iets toe wat een puur synthetische multivitamine mist: fytonutriënten, co-enzymen en sporenelementen die in de natuur van nature samen voorkomen met de vitaminen zelf.
Vitamine C in zijn natuurlijke context, zoals in acerolaextract of rozenbottel, is omgeven door bioflavonoïden die de opname en het vasthouden ervan in cellen kunnen verbeteren vergeleken met geïsoleerd ascorbinezuur.[6] Hetzelfde principe geldt voor bètacaroteen (provitamine A) uit plantaardige extracten: het lichaam zet het pas om naar retinol op basis van de actuele behoefte, via een gereguleerd en verzadigbaar enzymproces. Dat sluit toxiciteit door overmaat vrijwel uit, een belangrijk veiligheidsverschil met kant-en-klaar retinol.[7]
Waarom liposomale formulering bij een multivitamine
Liposomale technologie is vooral relevant voor de vetoplosbare vitaminen (A, D, E, K) en voor stoffen die gevoelig zijn voor maagzuur. Vetoplosbare vitaminen hebben normaal gesproken galzouten nodig voor opname in de darm, een proces dat bij dieren met vetmalabsorptie, een tekortschietende alvleesklierfunctie of chronische darmproblemen minder goed verloopt. Liposomale inkapseling omzeilt dat deels doordat de vitamine direct via het darmslijmvlies kan worden opgenomen.[8] Tegelijk belast het de darmwand minder dan hoge doses van gewone supplementen, een voordeel bij zieke of gevoelige dieren.
NGD Care Huidprotocol: gerichte aanpak bij jeuk, eczeem en terugkerende huidklachten
Wanneer is aanvulling zinvol?
Puppy’s en groei
In de groeifase is de behoefte aan vitaminen en mineralen per kilo lichaamsgewicht hoger dan bij volwassen dieren. Calcium, fosfor, vitamine D3 en K2 zijn essentieel voor de skeletontwikkeling, en zink speelt een centrale rol bij celdeling en weefselontwikkeling.[9] Een dagelijkse multiformule op biologische basis is dan een zinvolle aanvulling op een gebalanceerd dieet, zeker bij pups die rauw of zelfbereid voer krijgen.
Volwassen honden: dagelijkse ondersteuning
Bij volwassen honden op commercieel droogvoer is aanvulling minder urgent, maar niet irrelevant. Verhitting tijdens de productie van droogvoer vermindert de beschikbaarheid van hittegevoelige vitaminen zoals thiamine (B1), foliumzuur en vitamine C.[10] Onderzoek laat bovendien zien dat honden op geëxtrudeerd droogvoer een lagere microbioomdiversiteit hebben dan honden op een rauwe, minimaal verwerkte voeding, met meetbare verschillen in darmmetabolieten.[14] Een minder divers microbioom betekent onder meer minder eigen aanmaak van vitaminen zoals B12 en K. Bij honden op gevarieerde of zelfbereide voeding kan een dagelijkse multi de vitamine- en mineraalbasis completeren, mits de dosering is afgestemd op de rest van het dieet.
Senior honden
Leeftijdsgerelateerde veranderingen in bloedwaarden bij honden zijn goed gedocumenteerd.[11] In de praktijk gaat veroudering bij veel dieren gepaard met een afnemende opnamecapaciteit van de darm, meer oxidatieve belasting en een geleidelijk mindere immuunfunctie. Antioxidante vitaminen (C, E, gemengde tocoferolen) en selenomethionine zijn dan mechanistisch relevant om oxidatieve stress te dempen. Vitamine D3 is bij senior honden extra relevant omdat aanmaak via de huid bij veel binnenshuis gehouden dieren onvoldoende is.
Herstel na ziekte of operatie
In de herstelfase na ziekte, operatie of langdurig medicijngebruik is de behoefte aan vitaminen en mineralen verhoogd. Zink en vitamine C zijn nodig voor collageenaanmaak en wondgenezing. B-vitaminen ondersteunen het energieherstel van cellen. IJzer is relevant bij bloedverlies of bloedarmoede na een operatie.[12]
Bij allergieën en huidproblemen
Een goede vitamine- en mineraalstatus ondersteunt de huidbarrière en de immuunregulatie bij allergische huidklachten. Zink speelt een specifieke rol bij de aanmaak en werking van huidcellen en de eiwitten die de huidbarrière vormen.[13] Selenium en vitamine E worden daarnaast in verband gebracht met bescherming van huidcellen tegen oxidatieve schade bij chronische ontsteking, al is dit specifieke effect minder sterk onderzocht dan de rol van zink. Daily Multi is in dat geval een zinvolle aanvulling naast het NGD Care Huidprotocol.
Katten zijn verplichte carnivoren met voedingsbehoeften die afwijken van honden. Taurine en L-carnitine zijn voor katten essentieel en kunnen niet in voldoende mate zelf worden aangemaakt. Daily Multi bevat geen taurine of L-carnitine.
Beide stoffen komen vooral voor in rood vlees en hart, dus een dieet met voldoende vers vlees is meestal een voldoende bron. Bij senior katten, katten met hartproblemen of leverproblematiek is de behoefte verhoogd en is gerichte aanvulling nodig: een tekort aan taurine kan bij katten leiden tot een vorm van hartspierverzwakking (dilaterende cardiomyopathie) die na aanvulling omkeerbaar bleek.[15] L-carnitine speelt eveneens een rol bij hartfalen en klinisch herstel bij katten en bepaalde hondenrassen.[16]
Overleg met je dierenarts over de juiste dosering en aanvulling.
Toepassingsgebied Daily Multi
Dagelijkse ondersteuning bij honden in alle levensfasen. Aanvulling op zelfbereid of gevarieerd voer. Herstel na ziekte, operatie of langdurig medicijngebruik. Ondersteuning van huidbarrière en immuunfunctie bij allergieën. Senior honden met een verhoogde antioxidant- en vitamine D-behoefte. Bij katten altijd met aanvullende taurine- en L-carnitinesuppletie. Altijd in overleg met een dierenarts bij bestaande aandoeningen of een specifiek voedingsprotocol.
Conclusie
Daily Multi is opgebouwd rond een duidelijke formuleringslogica: vitaminen en mineralen in hun meest actieve of goed opneembare vorm, aangevuld met een basis van biologische groente- en fruitextracten. De liposomale technologie maakt het product ook geschikt voor dieren met een verminderde darmopname of een gevoelige maag.
Het product is breed inzetbaar, van groei tot ouderdom en van herstel tot dagelijkse ondersteuning, en vormt een zinvolle voedingsbasis onder een breder supplementprotocol. Bij katten geldt altijd een aparte aanvullingsrichtlijn voor taurine en L-carnitine.
Bekijk NGD Care Daily Multi in de webshop
Veelgestelde vragen
Waarom telt de vorm van een vitamine of mineraal?
Synthetische of anorganische vormen worden vaak minder goed opgenomen dan gecheleerde mineralen of actieve vitaminevormen. Dat bepaalt hoeveel je hond of kat er daadwerkelijk van binnenkrijgt.
Is Daily Multi geschikt voor katten?
Ja, maar niet als enige aanvulling: Daily Multi bevat geen taurine of L-carnitine, twee stoffen die voor katten essentieel zijn. Overleg met je dierenarts over aanvullende suppletie.
Waarom zit er geen taurine of L-carnitine in Daily Multi?
De benodigde dagelijkse hoeveelheid van deze twee stoffen is zo groot dat ze samen al 90 tot 95% van de inhoud van een capsule zouden vullen, met nauwelijks ruimte over voor de rest van de multivitamine. Daarom worden taurine en L-carnitine apart gedoseerd, los van Daily Multi.
Heeft mijn hond op goed droogvoer echt extra vitaminen nodig?
Vaak minder urgent dan bij zelfbereide voeding, maar niet zonder reden: verhitting tijdens productie vermindert de beschikbaarheid van hittegevoelige vitaminen, en droogvoer hangt samen met een minder divers microbioom.
Waarom liposomaal bij een multivitamine?
Liposomale inkapseling helpt vooral bij de vetoplosbare vitaminen (A, D, E, K) en bij dieren met een verminderde darmopname, zonder de darmwand extra te belasten.
Literatuur
- Fascetti AJ, Delaney SJ. Applied Veterinary Clinical Nutrition. Wiley-Blackwell; 2012.
- Vermeer C. Vitamin K: the effect on health beyond coagulation – an overview. Food Nutr Res. 2012;56:5329.
- Jiang Q. Natural forms of vitamin E: metabolism, antioxidant, and anti-inflammatory activities and their role in disease prevention and therapy. Free Radic Biol Med. 2014;72:76-90.
- Stover PJ. Physiology of folate and vitamin B12 in health and disease. Nutr Rev. 2004;62(6 Pt 2):S3-S12.
- Gandia P, Bour D, Maurette JM, Donazzolo Y, Duchène P, Béjot M, Houin G. A bioavailability study comparing two oral formulations containing zinc (Zn bis-glycinate vs. Zn gluconate) after a single administration to twelve healthy female volunteers. Int J Vitam Nutr Res. 2007;77(4):243-248.
- Carr AC, Vissers MC. Synthetic or food-derived vitamin C – are they equally bioavailable? Nutrients. 2013;5(11):4284-4304.
- Grune T, Lietz G, Palou A, et al. β-Carotene is an important vitamin A source for humans. J Nutr. 2010;140(12):2268S-2285S.
- Davis JL, Paris HL, Beals JW, et al. Liposomal-encapsulated ascorbic acid: influence on vitamin C bioavailability and capacity to protect against ischemia-reperfusion injury. Nutr Metab Insights. 2016;9:25-30.
- National Research Council. Nutrient Requirements of Dogs and Cats. National Academies Press; 2006.
- van Rooijen C, Bosch G, van der Poel AF, Wierenga PA, Alexander L, Hendriks WH. The Maillard reaction and pet food processing: effects on nutritive value and pet health. Nutr Res Rev. 2013;26(2):130-148.
- Lowseth LA, Gillett NA, Gerlach RF, Muggenburg BA. The effects of aging on hematology and serum chemistry values in the beagle dog. Vet Clin Pathol. 1990;19(1):13-19.
- Guo S, DiPietro LA. Factors affecting wound healing. J Dent Res. 2010;89(3):219-229.
- Ogawa Y, Kinoshita M, Shimada S, Kawamura T. Zinc in keratinocytes and Langerhans cells: relevance to the epidermal homeostasis. J Immunol Res. 2018;2018:5404093.
- Sandri M, Dal Monego S, Conte G, Sgorlon S, Stefanon B. Raw meat based diet influences faecal microbiome and end products of fermentation in healthy dogs. BMC Vet Res. 2017;13:65.
- Pion PD, Kittleson MD, Rogers QR, Morris JG. Myocardial failure in cats associated with low plasma taurine: a reversible cardiomyopathy. Science. 1987;237(4816):764-768.
- Sanderson SL. Taurine and carnitine in canine cardiomyopathy. Vet Clin North Am Small Anim Pract. 2006;36(6):1325-1343.
Deze informatie is educatief van aard en gebaseerd op beschikbare wetenschappelijke literatuur. De genoemde studies zijn niet altijd direct veterinair of specifiek voor de hier beschreven formulering. Deze tekst vervangt geen veterinair consult en bevat geen therapeutische claims.